ခါးမှ ခြေထောက်အောက်သို့ ပျံ့နှံ့သော နာကျင်မှုသည် လူအများအပြား ရင်ဆိုင်ရသော ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အကြိမ်များစွာတွင် ယင်း၏ အကြောင်းရင်းသည် လူအများ နားလည်ထားသကဲ့သို့ ကျောရိုးမှ မဟုတ်နိုင်ပါ။ မကြာခဏ တွေ့ရသော အကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုမှာ တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် လှုပ်ရှားမှုနှင့် နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်စေသော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ မှန်ကန်သော စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ကုသမှု မရရှိပါက နောက်ဆက်တွဲ ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် PYONG Rehabilitation Center က မှန်ကန်သော နည်းလမ်းဖြင့် ကာကွယ်ရန်နှင့် ကုသရန်အတွက် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း အခြေအနေကို ပိုမို နားလည်ရန် လူတိုင်းကို ဖိတ်ခေါ်ပါသည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများကို သိရှိခြင်း
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း (Hip Tendonitis) သည် တင်ပါးဆစ် ဧရိယာရှိ အရွတ်များနှင့် ကြွက်သားများတွင် ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်သော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တင်ပါးဆစ်နှင့် ခြေထောက်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကူညီပေးသော အရေးကြီးသည့် ကြွက်သားဖြစ်သည့် iliopsoas အရွတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ တင်ပါးဆစ်သည် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထမ်းပြီး ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လှုပ်ရှားမှုတွင် အရေးကြီးသော တာဝန်ရှိသည့် အဆစ် ဖြစ်သောကြောင့် ဤလက္ခဏာများသည် နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများသည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် မည်သို့ အရေးကြီးသနည်း
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဟန်ချက်အတွက် အရေးကြီးသော ကြွက်သားအုပ်စု ဖြစ်သည်။ တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း၊ ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လှဲနေခြင်းပင် ဖြစ်စေ နေ့စဉ် လုပ်ဆောင်ချက် အများအပြားကို ထိခိုက်စေသည်။ အကြောင်းမှာ တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများသည် ကိုယ်ခန္ဓာ အပေါ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးသော တံတားကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ပြီး ဟန်ချက်ထိန်းရန်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ဖြန့်ဝေရန် ကူညီပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများတွင် မည်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ ရှိသနည်း
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများကို အုပ်စုကြီး ၃ စု ခွဲခြားနိုင်သည်။ ယင်းတို့မှာ ၁။ တင်ပါးဆစ် ဆန့်ကြွက်သားအုပ်စု၊ ၂။ တင်ပါးဆစ် ခွာကြွက်သားအုပ်စုနှင့် ၃။ တင်ပါးဆစ် ကွေးကြွက်သားအုပ်စု ဖြစ်ပြီး ကြွက်သား အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုစီသည် အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိသည်။
၁။ တင်ပါးဆစ် ဆန့်ကြွက်သားအုပ်စု
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းသည် တင်ပါးဆစ် ဆန့်ကြွက်သားအုပ်စုတွင် အများအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အကြီးဆုံး ကြွက်သားဖြစ်သော Gluteus Maximus ကြွက်သားတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ယင်းသည် တင်ပါးဆစ်ကို ဆန့်ပေးရန်နှင့် ရပ်နေစဉ်နှင့် လမ်းလျှောက်စဉ် ဟန်ချက်ထိန်းရန် ကူညီပေးသော တာဝန် ရှိသည်။
၂။ တင်ပါးဆစ် ခွာကြွက်သားအုပ်စု
တင်ပါးဆစ် ခွာကြွက်သားအုပ်စုတွင် Gluteus Medius နှင့် Gluteus Minimus တို့ ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့သည် ခြေထောက်ကို အပြင်ဘက်သို့ ခွာပေးရန်နှင့် တင်ပါးဆစ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် တာဝန် ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်ထည်၏ ဗဟိုနှင့် ဟန်ချက်ကို တည်ငြိမ်စေရန် အရေးကြီးသော တာဝန်လည်း ရှိသည်။ ဤအုပ်စုတွင် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ လမ်းလျှောက်ပုံ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ကြွက်သားလွှာတွင် အမြှေးပါး (Trigger point, Taut band) လည်း ရှိနေပါက လူနာသည် အာရုံကြောမှ ဖြစ်သော နာကျင်မှု (Pseudo Sciatica) နှင့် ဆင်တူစွာ ခြေထောက်တစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သော နာကျင်မှုကို ခံစားရနိုင်သည်။
၃။ တင်ပါးဆစ် ကွေးကြွက်သားအုပ်စု
တင်ပါးဆစ် ကွေးကြွက်သား (iliopsoas muscle) သည် လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဟန်ချက်အတွက် အရေးကြီးသော ကြွက်သား ဖြစ်သည်။ တင်ပါးဆစ် ကွေးကြွက်သားအုပ်စုတွင် psoas major နှင့် iliacus ဟူသော အဓိက ကြွက်သား နှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့သည် တင်ပါးဆစ်ကို ကွေးခြင်းနှင့် ကျောရိုး အောက်ပိုင်းကို လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော လှုပ်ရှားမှုကို ကူညီရန် အတူတကွ လုပ်ဆောင်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း ပြဿနာကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများ
- ကိုယ်ဟန် မှားယွင်းစွာ ရုတ်တရက် လှုပ်ရှားခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို လှည့်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်ဟန်ဖြင့် ခြေထောက်ကို မြှောက်ခြင်းကဲ့သို့ မသင့်လျော်သော လှုပ်ရှားမှုသည် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများကို ဖိအား ခံရစေပြီး ရောင်ရမ်းစေနိုင်သည်
- တင်ပါးဆစ် အဆစ်၏ အရိုးနု ပြဲခြင်း၊ ပြေးခြင်း သို့မဟုတ် ခုန်ခြင်းကဲ့သို့ တင်ပါးဆစ်ကို ပြင်းထန်စွာ သို့မဟုတ် မှားယွင်းစွာ အသုံးပြုခြင်းသည် တင်ပါးဆစ် အဆစ် ဧရိယာရှိ အရိုးနုကို ပြဲစေပြီး ရောင်ရမ်းစေနိုင်သည်
- တင်ပါးဆစ် ဧရိယာတွင် မတော်တဆမှု ဖြစ်ခြင်း၊ လဲကျခြင်း၊ အမြင့်မှ ပြုတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးဆစ်ကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်မိခြင်းသည် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများ ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်
- အလွန်အကျွံ အသုံးပြုခြင်း၊ တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းသည် ကြွက်သားများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထပ်ခါထပ်ခါ အသုံးပြုခြင်းမှ အများအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်၊ အထူးသဖြင့် အားကစားသမားများ သို့မဟုတ် အလုပ်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရပ်နေရသူများတွင် ဖြစ်သည်
- ကြွက်သားများ မျှတမှု မရှိခြင်း၊ အချို့ ကြွက်သားများ အားကောင်းလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းလွန်းခြင်းသည် ဖိမိခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်
- ကိုယ်အလေးချိန် များလွန်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုလျှံခြင်းသည် အဆစ်နှင့် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများကို ကိုယ်အလေးချိန် ပိုမို ထမ်းရစေပြီး တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် အဘယ်နည်း
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် တင်ပါးဆစ် ဧရိယာတွင် အနည်းငယ် မသက်မသာ ခံစားရခြင်းဖြင့် အများအားဖြင့် စတင်ပြီး လူအများစုက အစောပိုင်း အဆင့်တွင် လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ သို့သော် လက္ခဏာများသည် အထူးသဖြင့် လှုပ်ရှားသည့်အခါ သို့မဟုတ် အားစိုက်သည့်အခါ တဖြည်းဖြည်း ပိုမို နာကျင်လာမည် ဖြစ်သည်။ လူနာများသည် နံနက် အိပ်ရာမှ နိုးပြီးနောက် သို့မဟုတ် ကိုယ်ဟန်တစ်မျိုးတည်းဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်ပြီးနောက် တင်ပါးဆစ် ဧရိယာတွင် နာကျင်မှုနှင့် တင်းကျပ်မှုကို ခံစားရနိုင်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများ ပိုမို ပြင်းထန်လာသည့်အခါ နာကျင်မှုသည် ပေါင်တစ်လျှောက် အောက်သို့ ပျံ့နှံ့လာမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှစွာ ကျဉ်တက်ခြင်း ခံစားရနိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ရ ပိုမို ခက်ခဲလာစေသည်။ ကုသမှု မခံယူဘဲ ထားပါက ရေရှည်တွင် ဟန်ချက်အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပြီး လဲကျနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်သော တင်ပါးဆစ် ဧရိယာ နာကျင်မှုအပြင် ပီရီဖောမစ် ကြွက်သား ဖိမိရောဂါ (piriformis syndrome) ဟုခေါ်သော တင်ပါးဆစ် နာကျင်မှုလည်း ရှိသည်။ ယင်းသည် Piriformis ကြွက်သားကို အလွန်အကျွံ အသုံးပြုသဖြင့် တင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်တက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် Piriformis ဟုခေါ်သော တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားက ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အရှည်ဆုံး အာရုံကြောဖြစ်သော ဆိုင်ယာတစ် အာရုံကြော (sciatic nerve) ကို ဖိမိပြီး တင်ပါးဆစ်၊ တင်ပါးတွင် နာကျင်မှု ဖြစ်စေကာ ခြေထောက်အောက်သို့ ပျံ့နှံ့စေသည်။
သို့ရာတွင် ပီရီဖောမစ် ကြွက်သား ဖိမိရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် တင်ပါး၊ တင်ပါးဆစ် သို့မဟုတ် ခါး ဧရိယာတွင် နက်ရှိုင်းစွာ နာကျင်သော ခံစားမှုအဖြစ် အများအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ခြေထောက်အောက်သို့ ပျံ့နှံ့သော ထုံကျဉ်မှု ရှိနိုင်သည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အချို့ ကိုယ်ဟန်များတွင် တင်ပါးဆစ်ကို ဆန့်ခြင်းကဲ့သို့ အလွန်အကျွံ အသုံးပြုမှုကြောင့် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ကြွက်တက်ကျုံ့သည့်အခါ နာကျင်မှုသည် အများအားဖြင့် ပိုမို ပြင်းထန်လာသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းမူ ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ရှားသည့်အခါ သို့မဟုတ် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုသည့်အခါ အများအားဖြင့် နာကျင်ပြီး တင်ပါးဆစ်ကို အသုံးပြုနေစဉ် သို့မဟုတ် အချိန်ကြာလွန်းစွာ ငြိမ်ငြိမ် ထိုင်နေသည့်အခါ နာကျင်မှုကို ခံစားရမည် ဖြစ်သည်။
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ မည်သူတို့တွင် ရှိသနည်း
- အားကစားသမားများ၊ အထူးသဖြင့် ဘတ်စကတ်ဘော ကစားသမားများ၊ ဘောလုံးကစားသမားများနှင့် အပြေးသမားများကဲ့သို့ ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ဦးတည်ရာ ပြောင်းခြင်း ပါဝင်ရသော အားကစား ကစားသူများ
- အရောင်းဝန်ထမ်းများ၊ စက်ရုံ အလုပ်သမားများ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများကဲ့သို့ အလုပ်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရပ်နေရသူများ
- သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အသက်ကြီးလာသည့်အခါ ကြွက်သားများနှင့် အရွတ်များ၏ ပျော့ပြောင်းမှုသည် အသက်နှင့်အမျှ လျော့နည်းလာပြီး တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း လွယ်ကူစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်
- ကိုယ်အလေးချိန် ပိုလျှံသူများ၊ ကိုယ်အလေးချိန် များလွန်းခြင်းသည် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သားများကို ပိုမို လေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းရစေသည်
- အလွန်အကျွံ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သူများ၊ အထူးသဖြင့် လေ့ကျင့်ခန်း စတင်ခါစဖြစ်ပြီး အလွန်အကျွံ လုပ်ဆောင်သူများ
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသသည့် နည်းလမ်း
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသသည့် နည်းလမ်းသည် လက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်သည်။ ဆရာဝန်သည် လက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုကို ဦးစွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီးနောက် လူနာအတွက် အသင့်လျော်ဆုံး ကုသနည်းကို ရွေးချယ်မည် ဖြစ်သည်။ အဓိက ကုသနည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်ခြင်း၊ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး ထိုးခြင်း
အစောပိုင်း အဆင့်တွင် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသရာ၌ သောက်ဆေးနှင့် လိမ်းဆေး နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် နာကျင်မှု သက်သာစေပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ချပေးသော ဆေးများ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အများအားဖြင့် စတင်သည်။ လက္ခဏာများ ပြင်းထန်သည့် အခြေအနေတွင် ဆရာဝန်သည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ချရန် သတ်မှတ်နေရာတွင် စတီးရွိုက် ဆေးထိုးခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သည်။
ကာယကုထုံး
ကာယကုထုံး (Physiotherapy) ပြုလုပ်ခြင်းသည် တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသရာတွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် လူတစ်ဦးချင်းအတွက် သီးသန့် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ကြွက်သား ဆန့်ခြင်း၊ နှိပ်နယ်ခြင်းနှင့် ကာယကုထုံး ကိရိယာများ အသုံးပြုခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ ဥပမာ အနောက်တိုင်း ဆေးပညာ အပ်စိုက်ကုသနည်း (Dry Needling)၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြင့် ကြွက်သားနှင့် အာရုံကြော လုပ်ဆောင်မှုကို လှုံ့ဆော်ခြင်း (PMS) နှင့် သို့မဟုတ် စွမ်းအားမြင့် လေဆာ (High Power Laser) အသုံးပြုခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် လက္ခဏာများ သက်သာစေရန်နှင့် ပျက်စီးထားသော တစ်ရှူးများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းကို အရှိန်မြှင့်ရန် ကူညီပေးသည်။
ခွဲစိတ်ကုသခြင်း
လက္ခဏာများ ပြင်းထန်ပြီး ကာယကုထုံးနှင့် ဆေးသောက်ခြင်းဖြင့် ကုသမှုက ရလဒ် မပေးသည့် အခြေအနေတွင်သာ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အရွတ် သို့မဟုတ် ကြွက်သား ပြင်းထန်စွာ ပြဲခြင်း ရှိသည့်အခါ ဖြစ်သည်။
အနှစ်ချုပ်
တင်ပါးဆစ် ကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်းသည် ဘဝ အရည်အသွေးကို များစွာ ထိခိုက်စေနိုင်သော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ သို့သော် မိမိကိုယ်ကို သင့်လျော်စွာ ဂရုစိုက်ခြင်း၊ မှန်ကန်သော နည်းလမ်းဖြင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်ဘဝတွင် မှန်ကန်သော ကိုယ်ဟန်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည်။ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ရှိပါက မှန်ကန်သော ရောဂါရှာဖွေ စစ်ဆေးမှုနှင့် ကုသမှုကို ရရှိရန် ဆရာဝန်နှင့် အမြန် တိုင်ပင်သင့်သည်။ ယင်းသည် လက္ခဏာများ ပျံ့နှံ့၍ နာတာရှည်ဖြစ်ကာ ကုသရ ခက်ခဲလာခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။