ခေတ်မီ စက်ရုပ်ဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှု စနစ် (Stationary End-Effector Exoskeleton)

PYONG Rehabilitation Center တွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် "ခေတ်မီ စက်ရုပ်ဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှု စနစ်" (Advanced Robotic Gait Training System) ဖြင့် မျှော်လင့်ချက်ကို တိုးတက်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပါသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့အဆင့် လမ်းလျှောက်နိုင်မှု ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတစ်ခုဖြစ်သော Stationary End-Effector Exoskeleton နည်းပညာ ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို အာရုံကြောစနစ်နှင့် ကြွက်သား ပုံမှန်မဟုတ်မှု ရှိသော လူနာများ ဇီဝကမ္မဗေဒနှင့်အညီ မှန်ကန်စွာ ပြန်လည် လမ်းလျှောက်နိုင်ရန် ကူညီရန် ရည်ရွယ် ရေးဆွဲထားပါသည်။ ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော စနစ်သည် ယခင်ပုံစံ လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှုထက် ပိုမို တိကျ၊ ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်စွာ ခြေလှမ်းခြင်းကို ထောက်ပံ့ လေ့ကျင့်ပေးပါသည်။

စက်ရုပ်ဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှု (Robotic Gait Training) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း

၎င်းသည် လမ်းလျှောက်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည် ကောင်းမွန်စေရန် ခေတ်မီ စက်ရုပ်နည်းပညာ ဖြစ်ပြီး "End-Effector" ပုံစံဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါသည်။ စက်ရုပ်သည် လူနာ၏ ခြေဖဝါးတွင် လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်၍ ဒူးနှင့် တင်ပါးဆုံ အဆစ်များသို့ အားကို လွှဲပြောင်းပေးပြီး ဇီဝစက်မှု နိယာမများနှင့်အညီ သဘာဝကျပြီး မှန်ကန်သော လမ်းလျှောက်ပုံ (Gait Pattern) ကို ဖန်တီးရန် ကူညီပါသည်။ ၎င်းသည် သာမန် ဝတ်ဆင် စက်ရုပ်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် ကွာခြားပါသည်။ အကြောင်းမှာ ဘေးကင်းမှုကို ၁၀၀% ထိန်းချုပ်နိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လူနာအား ကိုယ်အလေးချိန် ထမ်းခြင်းနှင့် ဟန်ချက်ထိန်းခြင်းကို လက်တွေ့ကျကျ လေ့ကျင့်နိုင်စေသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

လုပ်ဆောင်ပုံ ယန္တရား

အာရုံကြော ဆားကစ် အသစ်များ ဖန်တီးခြင်း (Neuroplasticity) ၏ သော့ချက်၊ ဤစနစ်သည် ပြန်လည် အချက်ပြမှု (Biofeedback) လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အရည်အသွေးရှိသော ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်မှုဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါသည်။

• ထပ်ခါထပ်ခါ ပြင်းအားမြင့် လေ့ကျင့်ခြင်း (Repetitive High-Intensity Training)၊ တစ်ကြိမ်တွင် ခြေလှမ်းကို ရာနှင့်ချီ၍ ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်နိုင်စေပါသည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်ကို အသစ်တဖန် သင်ယူစေရန် (Neuroplasticity) လှုံ့ဆော်ခြင်း၏ အဓိက အချက် ဖြစ်ပါသည်
• ကိုယ်တိုင်နှင့် ကူညီပေးသော လှုပ်ရှားမှု (Active-Passive Assistance)၊ စက်ရုပ်သည် လူနာ၏ ခွန်အားအလိုက် ကူညီအားကို ချိန်ညှိနိုင်ပါသည်။ လူနာ အားနည်းပါက စက်ရုပ်က လမ်းပြပေးပြီး (Passive) လူနာ အားစတင်ရှိလာပါက စက်ရုပ်သည် လူနာကို ကိုယ်တိုင် အားစိုက်ရန် အခွင့်ပေးပါသည် (Active)
• အာရုံခံ ပြန်လည် အချက်ပြမှု (Sensory Feedback)၊ ခြေဖဝါးနှင့် အဆစ်များမှ အာရုံခံမှုကို လှုံ့ဆော်၍ မှန်ကန်သော လမ်းလျှောက်ပုံကို မှတ်မိစေရန် ဦးနှောက်သို့ အချက်ပြမှုများ ပြန်ပို့ပေးပါသည်

နည်းပညာဆိုင်ရာ အသေးစိတ်များ (Technical Specifications)

• End-Effector နည်းပညာ၊ အမှန်တကယ် ခြေလှမ်းခြင်းကို တုပရန် ခြေဖဝါးရှိ လှုပ်ရှားမှုကို အလေးပေးပြီး တင်ပါးဆုံ၏ လှုပ်ရှားနိုင်မှုကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်း
• ပြောင်းလဲနိုင်သော ကိုယ်အလေးချိန် ထောက်ပံ့မှု (Dynamic Body Weight Support)၊ အမှန်တကယ် စွမ်းဆောင်နိုင်မှုအလိုက် ချိန်ညှိသော ကိုယ်အလေးချိန် ထောက်ပံ့ရေး စနစ်ဖြစ်ပြီး အဆစ်များပေါ်ရှိ ဝန်ကို လျှော့ချရန် ကူညီခြင်း
• အချိန်နှင့်တပြေးညီ ပြန်လည် အချက်ပြမှု (Real-time Biofeedback)၊ လူနာက မိမိ၏ အားစိုက်မှုကို မြင်တွေ့နိုင်ပြီး စိတ်အားထက်သန်မှု တိုးလာစေရန် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ပြသသော မျက်နှာပြင်
• ချိန်ညှိနိုင်သော လမ်းလျှောက်ပုံ ကန့်သတ်ချက်များ (Adjustable Gait Parameters)၊ ခြေလှမ်း အရှည်နှင့် အမြန်နှုန်းကို ခန္ဓာကိုယ်နှင့်အညီ အသေးစိတ် ချိန်ညှိနိုင်ခြင်း
• ဘေးကင်းရေး ပေါင်းစပ်စနစ် (Safety Integration)၊ ခြေလှမ်း စည်းချက်မညီပါက ပုံမှန်မဟုတ်မှုကို ထောက်လှမ်းပြီး လုပ်ဆောင်မှုကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပေးသော အာရုံခံစနစ်

သုတေသန အထောက်အထားအပေါ် အခြေခံ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Evidence-Based Integration)၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနမှ ဥပမာ လူနာများ

ကိုယ်အလေးချိန် ထမ်း၍ စက်ရုပ်ဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှု (Overground/Non-suspension) ၏ ထိရောက်မှုကို ကမ္ဘာ့အဆင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနများက အတည်ပြုထားပါသည်။

လေဖြတ်ပြီး အလယ်အလတ်ကာလ (Subacute Stroke) လူနာများ၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှု

• လေဖြတ်ပြီး ၁ လ ကြာသော လူနာတစ်ဦး၊ ညာဘက် လက်နှင့် ခြေ အားနည်းခြင်း (Hemiparesis) ရှိပြီး ကိုယ်တိုင် မတ်တပ်ရပ်၍ ဟန်ချက် မထိန်းနိုင်ပါ
• ကုသမှု၊ Active-Assistive လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်ရေး စက်ရုပ်ကို Biofeedback စနစ်နှင့်အတူ ၆ ပတ်ကြာ လေ့ကျင့်ခြင်း
• သုတေသန ရလဒ်၊ စက်ရုပ်ကို အသုံးပြုသော လူနာအုပ်စုသည် ယခင်ပုံစံဖြင့် လေ့ကျင့်သော အုပ်စုထက် ကိုယ်တိုင် လမ်းလျှောက်နိုင်မှု (Functional Ambulation Category) နှင့် လမ်းလျှောက် အမြန်နှုန်း (Gait Speed) သိသိသာသာ ပိုမို တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ အကြောင်းမှာ မှန်ကန်စွာ ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်ခြင်း (High Repetition) သည် ဦးနှောက်ကို ပိုမို ကောင်းမွန်စွာ လှုံ့ဆော်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်
• (ကိုးကားချက်၊ "Robotic-Assisted Gait Training in Stroke Rehabilitation", Stroke Journal)

ကျောရိုးအာရုံကြောကြိုး ဒဏ်ရာရှိသော လူနာများတွင် ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်းကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Spinal Cord Injury with Spasticity)

• ရင်ဘတ်ပိုင်း ကျောရိုးအဆင့်တွင် ကျောရိုးအာရုံကြောကြိုး ဒဏ်ရာ (SCI) ရှိသော လူနာတစ်ဦး၊ ခြေထောက် ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်း ပြင်းထန် (Severe Spasticity) သဖြင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် လမ်းလျှောက် လေ့ကျင့်ရန် ခက်ခဲပြီး နာကျင်ပါသည်
• ကုသမှု၊ ကြိုး မသုံးဘဲ စက်ရုပ်ပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်ခြင်း၊ အန္တရာယ် ကာကွယ်ရန် Spasticity Detection စနစ်ကို ဖွင့်ထားခြင်း
• သုတေသန ရလဒ်၊ စက်ရုပ်ပေါ်တွင် ကိုယ်အလေးချိန် အပြည့် ထမ်းခြင်းနှင့် အဆစ်များကို စည်းချက်ညီညီ လှုပ်ရှားခြင်းသည် ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်း၏ ကျောရိုး တုံ့ပြန်မှု ဆားကစ်ကို ဟန့်တားရန် (Inhibition of spinal reflex) ကူညီပါသည်။ ထို့ကြောင့် လေ့ကျင့်ပြီးချင်း ကြွက်သားတောင့်တင်းမှု အဆင့် (Modified Ashworth Scale) လျော့ကျသွားခဲ့ပါသည်
• (ကိုးကားချက်၊ "Effects of Robotic Gait Training on Spasticity in Spinal Cord Injury", Spinal Cord)

ပါကင်ဆန်ရောဂါ လူနာများတွင် ခြေလှမ်း တစ်ဆို့ခြင်း ပြဿနာကို ပြုပြင်ခြင်း (Parkinson's Disease with FOG)

• ခြေလှမ်းတို၊ ခြေဆွဲလျှောက်ပြီး ခြေလှမ်း မစနိုင်သည့် ပြဿနာ (Freezing of Gait, FOG) ရှိသော ပါကင်ဆန်ရောဂါ လူနာတစ်ဦး
• ကုသမှု၊ မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဂိမ်းကို တုံ့ပြန်နေစဉ် စက်ရုပ် သတ်မှတ်ထားသော စည်းချက်အတိုင်း ခြေလှမ်းရန် လေ့ကျင့်ခြင်း (Dual-tasking training)
• သုတေသန ရလဒ်၊ ကိရိယာမှ မြင်ကွင်းနှင့် အသံ အချက်ပြမှုများ (Visual and Auditory Cues) ကို အသုံးပြုခြင်းသည် ဦးနှောက်၏ Basal Ganglia အပိုင်းကို လှုပ်ရှားမှု စတင်ရာ ပြဿနာကို ကျော်လွှားရန် ကူညီပါသည်။ ယင်း၏ ရလဒ်အဖြစ် ခြေလှမ်း အရှည် တိုးလာပြီး နေ့စဉ်ဘဝတွင် ခြေလှမ်း မစနိုင်သည့် အကြိမ်ရေ လျော့နည်းလာခဲ့ပါသည်
• (ကိုးကားချက်၊ "Robot-assisted gait training in Parkinson's disease", Parkinsonism & Related Disorders)

မည်သူများနှင့် သင့်လျော်သနည်း

ဤစက်ရုပ်ဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း လေ့ကျင့်မှု စနစ်ကို အဆင့်အမျိုးမျိုးရှိ လှုပ်ရှားမှု ပြဿနာ ရှိသူများအတွက် ရည်ရွယ် ရေးဆွဲထားပါသည်။

1. လေဖြတ်ခြင်း (Stroke) လူနာများ၊ လမ်းလျှောက်ပုံ အသစ်ကို လေ့ကျင့်ရန် ရုတ်တရက်ကာလနှင့် နာတာရှည်ကာလ နှစ်မျိုးစလုံး
2. ကျောရိုးအာရုံကြောကြိုး ဒဏ်ရာ (Spinal Cord Injury) ရှိသူများ၊ အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ကြွက်သားများနှင့် အာရုံခံမှုကို လှုံ့ဆော်ရန် ကူညီခြင်း
3. ပါကင်ဆန်ရောဂါ (Parkinson's Disease) လူနာများ၊ တည်ငြိမ်စွာ ခြေလှမ်းရန် လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် ခြေလှမ်း တစ်ဆို့ခြင်းကို လျှော့ချခြင်း
4. ကြွက်သား အားနည်းသော လူနာများ၊ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုကြီး ခံယူပြီးစဖြစ်၍ ဘေးကင်းစွာ လမ်းလျှောက် လေ့ကျင့်မှု စတင်ရန် လိုအပ်သူများ
5. ဦးနှောက်သွက်ချာပါဒ (Cerebral Palsy) ရှိသော ကလေးများ၊ လှုပ်ရှားမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အားဖြည့်ရန်

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)

မေးခွန်း ၁၊ သာမန် ကာယကုထုံးပညာရှင်နှင့် လမ်းလျှောက် လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် မည်သို့ ကွာခြားသနည်း

အဖြေ၊ စက်ရုပ်သည် လူနာကို ခြေလှမ်း အကြိမ်ရေ ပိုမို များပြားစွာ (High Intensity) လှမ်းနိုင်စေပြီး လမ်းလျှောက်ပုံကိုလည်း ၁၀၀% အမြဲတမ်း တသမတ်တည်း ဖြစ်စေပါသည်။ ၎င်းကို လူတစ်ဦးက တွဲထောက်ပေးခြင်းဖြင့် ရရှိရန် ခက်ခဲပါသည်။

မေးခွန်း ၂၊ ရလဒ် မြင်တွေ့ရန် မည်မျှ မကြာခဏ လေ့ကျင့်ရမည်နည်း

အဖြေ၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ဦးနှောက်နှင့် ကြွက်သားများ မှတ်မိလာစေရန် တစ်ပတ်လျှင် ၂ ကြိမ်မှ ၃ ကြိမ်၊ အနည်းဆုံး ၁ လမှ ၂ လအထိ ဆက်တိုက် လေ့ကျင့်ရန် အကြံပြုပါသည်။

မေးခွန်း ၃၊ ခြေထောက်ကို လုံးဝ မလှုပ်နိုင်သော လူနာ အသုံးပြုနိုင်ပါသလား

အဖြေ၊ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အစပိုင်းတွင် အဆစ်များ တောင့်တင်းခြင်းကို လျှော့ချရန်နှင့် သွေးလည်ပတ်မှုကို လှုံ့ဆော်ရန် စက်ရုပ်က ခြေထောက်ကို လှုပ်ရှားပေးနိုင်အောင် စနစ်ကို Passive Mode သို့ သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။