မျိုချခြင်းအတွက် အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သားကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်း

မျိုချခြင်းအတွက် အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သားကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်း ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း

မျိုချခြင်းအတွက် အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သားကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်း (Swallowing Neuromuscular Electrical Stimulation) သည် အရေးကြီးသော နည်းပညာ ၂ မျိုးကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကိရိယာ ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကြွက်သား အချက်ပြမှုကို ထောက်လှမ်းခြင်း (sEMG Biofeedback) နှင့် လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်း (Electrical Stimulation) ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို မျိုချရန် ခက်ခဲခြင်း (Dysphagia) နှင့် မျက်နှာနှင့် လည်ချောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ ကြွက်သား ပုံမှန်မဟုတ်မှု ရှိသော လူနာများကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှု ပေးရန် အသုံးပြုပါသည်။

ကုသမှု နိယာမ

ပြန်လည် အချက်ပြမှု စနစ်နှင့် လျှပ်စစ် လှုံ့ဆော်မှု ပါရှိသော ကုသရေး ကိရိယာသည် အရေပြားပေါ်မှ ကြွက်သား လျှပ်စစ် အချက်ပြမှု (sEMG) ကို လက်ခံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါသည်။ ထို့နောက် ယင်းကို ပြန်လည် အချက်ပြမှုဖြင့် လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် လျှပ်စစ် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်းတွင် အသုံးပြုပါသည်။

• ပြန်လည် အချက်ပြမှု (Biofeedback)၊ ကြွက်သား၏ လုပ်ဆောင်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်တွင် ကပ်ထားသော လျှပ်ကူးပြားများမှတစ်ဆင့် EMG အချက်ပြမှုကို လက်ခံခြင်း
• အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သားကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်း (NMES)၊ ကြွက်သား၏ လုပ်ဆောင်မှုကို တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ရန် ကူညီရန် လျှပ်စီးကြောင်းကို အသုံးပြုခြင်း
• ကြွက်သား အချက်ပြမှုဖြင့် စတင်သော လှုံ့ဆော်မှု (Myoelectrically Triggered stimulation)၊ လူနာက ကြွက်သားကို ကိုယ်တိုင် စတင် အားစိုက်သည်ကို ထောက်လှမ်းမိသည့်အခါ စနစ်က လှုံ့ဆော်သည့် လျှပ်စီးကြောင်းကို လွှတ်ပေးပြီး ဦးနှောက်နှင့် ကြွက်သား ပိုမို ကောင်းမွန်စွာ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကူညီခြင်း
• ဆန့်ကျင်ဘက်ခြမ်းမှ ထိန်းချုပ်ခြင်း (Contralateral Controlled)၊ ပုံမှန် ကြွက်သားမှ အချက်ပြမှုကို အသုံးပြု၍ ပြဿနာရှိသော ကြွက်သားကို ညွှန်ကြား လေ့ကျင့်ရန် ကူညီခြင်း

မည်သူများနှင့် သင့်လျော်သနည်း၊ ကြွက်သားနှင့် အာရုံကြောစနစ် ပုံမှန်မဟုတ်မှု ပြဿနာများကို အောက်ပါ ကိစ္စများတွင် ပြုစုရန် ရည်ရွယ် ရေးဆွဲထားပါသည်

• မျိုချရန် ခက်ခဲခြင်း (Dysphagia)၊ မျိုချရာတွင် အသုံးပြုသော ကြွက်သားများကို ဘေးကင်းစွာ ပြန်လည် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း
• ပါးစပ်နှင့် လည်ချောင်း ပုံမှန်မဟုတ်မှု၊ ဦးခေါင်းနှင့် လည်ချောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ အခြေအနေ အမျိုးမျိုး အပါအဝင်
• အာရုံကြောစနစ် ဒဏ်ရာ၊ ဗဟို သို့မဟုတ် အရံ အာရုံကြော ဒဏ်ရာကြောင့် ဖြစ်သော ပုံမှန်မဟုတ်မှု
• ကြွက်သား အားနည်းခြင်း၊ ယေဘုယျ ကြွက်သား လုပ်ဆောင်မှု ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းနှင့် လေဖြတ်ခြင်း (Stroke) ကြောင့် ကြွက်သား ကျုံ့လှီခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး
• ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးခြင်း၊ အသက်အရွယ်နှင့် မကိုက်ညီသော လှုပ်ရှားမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လှုံ့ဆော်ရန် ကူညီခြင်း

ဤကုထုံးကို အဘယ်ကြောင့် ရွေးချယ်သင့်သနည်း

• မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရလဒ်ကို မြင်တွေ့နိုင်ခြင်း၊ လူနာသည် Biofeedback စနစ်မှတစ်ဆင့် မိမိ ကြွက်သား၏ လုပ်ဆောင်မှုကို ချက်ချင်း မြင်တွေ့နိုင်ပြီး လေ့ကျင့်မှုကို ပိုမို ထိရောက်စေပါသည်
• ဘေးကင်းပြီး အထူးပြုထားခြင်း၊ လည်ချောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ ကြွက်သားများနှင့် အထူး သင့်လျော်သော လျှပ်စစ်လှိုင်းကို လွှတ်ပေးပါသည်
• ကုထုံးဆိုင်ရာ ဂိမ်းများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ငြီးငွေ့မှုကို လျှော့ချပြီး ဆက်တိုက် လေ့ကျင့်လိုစိတ် ဖြစ်စေရန် လေ့ကျင့်ရေး ဂိမ်း ပုံစံ ၆ မျိုးအထိ ပါရှိပါသည်

ကုသမှု အဆင့်များ

• ကြွက်သားကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း၊ ကြွက်သား အချက်ပြမှု (sEMG) ကို လက်ခံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် လျှပ်ကူးပြားများ ကပ်ပြီး လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ကနဦး အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပေးခြင်း
• ဂိမ်းမှတစ်ဆင့် မျိုချခြင်းကို လေ့ကျင့်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်မှု တိကျပြီး ငြီးငွေ့ဖွယ် မဖြစ်စေရန် ဂိမ်းမှတစ်ဆင့် ပြန်လည် အချက်ပြမှု စနစ်ဖြင့် ကုသခြင်း
• ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော လျှပ်စစ် လှုံ့ဆော်မှု၊ အမှန်တကယ် မျိုချသည့် စည်းချက်နှင့်အညီ အသံအိုး (Larynx) ကို မြှင့်တင်ရန် ကူညီရန် လျှပ်စီးကြောင်း ပို့လွှတ်ခြင်း။ လူနာက စတင် အားစိုက်သည်ကို ထောက်လှမ်းမိသည့်အခါ ကိရိယာက လုပ်ဆောင်ပါသည်
• ရလဒ်ကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ထိတွေ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရလဒ်ကို ပြသပြီး တိုးတက်မှု အစီရင်ခံစာကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း

ဘေးကင်းမှုနှင့် သတိပြုရမည့်အချက်များ

• အကျိတ်ကြောင့် သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသရမည့် ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းကြောင့် ဖြစ်သော မျိုချရန် ခက်ခဲခြင်းကို ကုသရန် အသုံးမပြုနိုင်ပါ
• လေဖြတ်ခြင်း (Stroke)၊ ဦးနှောက် ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုသမှုနှင့် ခွဲစိတ်မှု ပြီးနောက် ကြွက်သား အားနည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော မျိုချရန် ခက်ခဲခြင်းအတွက်သာ သင့်လျော်ပါသည်
• ကိရိယာသည် လည်ချောင်းရှေ့ပိုင်းရှိ ကြွက်သားများနှင့် အထူး သင့်လျော်ပြီး ဘေးကင်းစေရန် ချိန်ညှိထားသော လျှပ်စစ်လှိုင်းကို လွှတ်ပေးပါသည်
• ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ကုထုံးပညာရှင်၏ ကုသမှု အစီအစဉ်အတိုင်း ကြွက်သားကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည် လေ့ကျင့်ခြင်း (Muscle retraining) အတွက် အသုံးပြုပါသည်

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)

မေးခွန်း၊ မျိုချခြင်းအတွက် အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သားကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်း ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း

အဖြေ၊ ၎င်းသည် လည်ချောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ ကြွက်သားများနှင့် အာရုံကြောများကို လှုံ့ဆော်ရန် ပျော့ပျောင်းသော လျှပ်စီးကြောင်းကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကြွက်သားကို သန်မာလာစေရန်နှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည် မျိုချနိုင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မေးခွန်း၊ နာကျင်ပါသလား

အဖြေ၊ ကိရိယာသည် လည်ချောင်း ကြွက်သားများနှင့် သင့်လျော်ပြီး ဘေးကင်းသော အထူး လျှပ်စစ်လှိုင်း (Proportional Square Wave) ကို အသုံးပြုပါသည်။ ကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သား ကျုံ့ခြင်းကိုသာ ခံစားရပါသည်။

မေးခွန်း၊ မည်မျှ မကြာခဏနှင့် မည်မျှ ကြာကြာ ပြုလုပ်ရမည်နည်း

အဖြေ၊ ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်ကြိမ်လျှင် မိနစ် ၂၀ မှ ၃၀ ကြာပြီး တစ်ပတ်လျှင် ၂ ကြိမ်မှ ၃ ကြိမ်ခန့် ပြုလုပ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ကုထုံးပညာရှင်၏ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးချက်ပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။

မေးခွန်း၊ ဤကုသမှုသည် မည်သူများနှင့် သင့်လျော်သနည်း

အဖြေ၊ လေဖြတ်ခြင်း (Stroke)၊ ဦးနှောက် ဒဏ်ရာ (TBI) သို့မဟုတ် ကြွက်သား အားနည်းခြင်းကြောင့် မျိုချရန် ခက်ခဲသော လူနာများ ဖြစ်ပါသည်။

မေးခွန်း၊ ဘေးကင်းမှုနှင့် သတိပြုရမည့်အချက်များ မည်သို့ ရှိသနည်း

အဖြေ၊ ကုထုံးပညာရှင်၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ဘေးကင်းပါသည်။ သို့သော် ပိတ်ဆို့နေသော အကျိတ် ရှိသူများ၊ နှလုံးခုန်နှုန်း ထိန်းစက် (Pacemaker) တပ်ဆင်ထားသူများ သို့မဟုတ် လည်ချောင်းတစ်ဝိုက်တွင် ဖွင့်ဟနေသော အနာ ရှိသူများတွင် အသုံးမပြုရပါ။