နည်းပညာ တိုးတက်လာသော ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် စမတ်ဖုန်းသည် လူသား၏ ၃၃ ခုမြောက် ကိုယ်အင်္ဂါကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် အိပ်ရာမှ နိုးချိန်မှ အိပ်ရာဝင်ချိန်အထိ အလုပ်၊ ပညာသင်ကြားမှု၊ ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး စသည့် အရာအားလုံးကို ၎င်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စမတ်ဖုန်းသည် နေ့စဉ်ဘဝကို အဆင်ပြေစေသော်လည်း အလွန်အကျွံ အသုံးပြုခြင်းသည် "စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု" ဟုခေါ်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းသည် ကျား၊ မ နှင့် အသက်အရွယ် မရွေး မကြာခဏ တွေ့ရသော ကျန်းမာရေး ပြဿနာ ဖြစ်လာနေသည်။
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု (Smartphone syndrome) သည် မိုဘိုင်းဖုန်းကို မသင့်လျော်သော ကိုယ်ဟန်ဖြင့် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖုန်းစွဲလမ်းမှု အခြေအနေ ဖြစ်ပြီး ဖုန်း၏ ဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် မျက်နှာပြင်ကို ကြည့်ရန် ခေါင်းငုံ့ခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုးတွင် ကိုက်ခဲစေပြီး အထူးသဖြင့် လည်ပင်း၊ ကျောအပေါ်ပိုင်းနှင့် ပခုံး ဧရိယာတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မျက်စိကိုလည်း ထိခိုက်စေပြီး နောက်ဆက်တွဲ အခြား ကျန်းမာရေး ပြဿနာ အများအပြားသို့ ဦးတည်စေနိုင်သည်။ ဖုန်းကို အလွန်အကျွံ ကစားခြင်း၏ ဆိုးကျိုးသည် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများသာ မဟုတ်ဘဲ စိတ်ကျန်းမာရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု၏ လက္ခဏာများ
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု၏ လက္ခဏာများသည် များသောအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း စတင်သည်။ ပထမအဆင့်တွင် အသုံးပြုသူသည် ဖုန်းကို ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုပြီးနောက် လည်ပင်းနှင့် ကျောအပေါ်ပိုင်းတွင် ကိုက်ခဲမှုကို ခံစားရနိုင်သော်လည်း အနားယူသောအခါ လက္ခဏာများ ပျောက်သွားသည်။ သို့ရာတွင် မသင့်လျော်သော ကိုယ်ဟန်ဖြင့် ဆက်တိုက် အသုံးပြုပါက လက္ခဏာများသည် တဖြည်းဖြည်း ပိုမို ပြင်းထန်လာသည်။
ဖုန်းကို ကြည့်ရန် ခေါင်းကို ကြာရှည်စွာ ငုံ့ထားခြင်းကြောင့် လည်ပင်းရိုးများသည် ပုံမှန်ထက် အဆများစွာ ပိုသော အလေးချိန်ကို ထမ်းရသည်။ လည်ပင်းကို ၁၅ ဒီဂရီ ငုံ့ခြင်းသည် လည်ပင်းအပေါ် ဖိအားကို ၁၂ ကီလိုဂရမ်အထိ တိုးစေပြီး ၆၀ ဒီဂရီအထိ ငုံ့ပါက ဖိအားသည် ၂၇ ကီလိုဂရမ်အထိ တိုးနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုများက တွေ့ရှိထားသည်။ ယင်းကြောင့် လည်ပင်းရိုးများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကြွက်သားများသည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုသော အလေးချိန်ကို ထမ်းရသည်။ ထို့အပြင် စာရိုက်ရန် သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်ကို ဆွဲရွှေ့ရန် လက်ချောင်းများကို ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း လက်ကောက်ဝတ်နှင့် လက်ချောင်းများတွင် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ အချို့တွင် လက်ချောင်းများကို တူညီသော အနေအထားဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ အသုံးပြုသောကြောင့် လက်မနှင့် လက်ညှိုးတွင် ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှစွာ နာကျင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
- မျက်စိ ပြဿနာများ၊ မျက်နှာပြင်ကို ကြာရှည်စွာ စိုက်ကြည့်ခြင်းသည် မျက်စိခြောက်ခြင်း၊ မျက်စိ ညောင်းညာခြင်းနှင့် အမြင်ဝါးခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး ရေရှည်တွင် မျက်စိ ပြဿနာများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်
- ကိုက်ခဲခြင်း၊ စမတ်ဖုန်း အသုံးပြုရန် အလွန်အကျွံ ငုံ့ခြင်းသည် လည်ပင်း၊ ကျောအပေါ်ပိုင်း၊ ပခုံး၊ ပခုံးရိုးနှင့် ကျော ကြွက်သားများတွင် ညောင်းညာခြင်းနှင့် တင်းမာ နာကျင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ အချို့တွင် ခေါင်းကိုက်ခြင်းပါ တွဲဖက် ဖြစ်နိုင်သည်
- အိပ်စက်ခြင်း ပြဿနာများ၊ မျက်နှာပြင်မှ အပြာရောင်အလင်းသည် မယ်လာတိုနင် (Melatonin) ဟော်မုန်း ထွက်ရှိမှုကို နှောင့်ယှက်သည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ် အနားယူနိုင်ရန် အိပ်ချင်စိတ် ဖြစ်စေရန် ထွက်ရှိသော ဟော်မုန်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် စမတ်ဖုန်းမှ အပြာရောင်အလင်း ထိုးနေသောအခါ အိပ်ပျော်ရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် အိပ်စက်မှု အရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်
- စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ စမတ်ဖုန်းကို အလွန်အကျွံ အသုံးပြုခြင်းသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ကျရောဂါနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုသို့ ဦးတည်စေနိုင်သည်
- အာရုံစူးစိုက်မှု ပြဿနာများ၊ စမတ်ဖုန်းကို ပုံမှန် အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်သည် အချက်အလက် အလွန်အကျွံဖြင့် လှုံ့ဆော်ခံရသောအခါ အာရုံစူးစိုက်နိုင်ချိန် တိုတောင်းခြင်းနှင့် အလုပ်ကို အာရုံစိုက်ရန် ခက်ခဲခြင်းကို ဖြစ်စေသည်
ဖုန်းကို အလွန်အကျွံ ကစားခြင်း၏ ဆိုးကျိုးသည် ကလေးများနှင့် လူကြီးများ နှစ်မျိုးလုံးကို သက်ရောက်နိုင်သော်လည်း ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် အထူး ပြင်းထန်စွာ သက်ရောက်ပြီး ဦးနှောက် ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ သင်ယူမှုနှင့် လူမှုရေး ကျွမ်းကျင်မှုများကို ထိခိုက်နိုင်သည်။
စမတ်ဖုန်း ရောဂါစုကို ကုသခြင်း
ဖုန်းစွဲလမ်းမှု အလွန်အကျွံ ဖြစ်လာသောအခါ သို့မဟုတ် ဖုန်းကို အလွန်အကျွံ ကစားခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်လာပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာသောအခါ ပိုမို ပြင်းထန်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် ကုသမှုကို အမြန် ခံယူသင့်သည်။ စမတ်ဖုန်း ရောဂါစုကို ကုသရန် နည်းလမ်း ၂ မျိုး ရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
၁။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဆေးပညာဖြင့် ကုသခြင်း
ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဆေးပညာဖြင့် ကုသခြင်းသည် စမတ်ဖုန်း ရောဂါစုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို ကုသခြင်း ဖြစ်ပြီး နာကျင်မှု သက်သာစေခြင်းနှင့် ကြွက်သားနှင့် အဆစ်အမြစ်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခြင်းကို အလေးပေးသည်။ ကုသနည်းတွင် ကာယကုထုံး (Physiotherapy)၊ ကြွက်သား ပြေလျော့စေရန် နှိပ်နယ်ခြင်း၊ ဆန့်ခြင်းနှင့် လည်ပင်း ကြွက်သားများနှင့် ခန္ဓာကိုယ် အလယ်ပိုင်း ကြွက်သားများ သန်မာစေရန် လေ့ကျင့်ခန်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှု သက်သာစေရန် ဆေးဝါးကို တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်သည်။
သာမန် ကုသမှု ပုံစံများအပြင် ကုသမှုကို ပိုမို ထိရောက်စေရန် ကူညီပေးသော ခေတ်မီနည်းပညာများနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသနည်းများလည်း ရှိသည်။ ဥပမာ နာတာရှည် ကြွက်သား ပြဿနာများကို တိုက်ရိုက် ပြုပြင်ရန် အလေးပေးသော အနောက်တိုင်း ဆေးပညာ အပ်စိုက်ကုသနည်း (Dry needling)၊ သွေးလည်ပတ်မှုကို လှုံ့ဆော်ပြီး နာကျင်မှုကို လျင်မြန်စွာ သက်သာစေရန် ကူညီပေးသော အရံ အာရုံကြောကို သံလိုက်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ကုသခြင်း (PMS) စက်ဖြင့် နက်ရှိုင်းသော ကြွက်သားကို သံလိုက်စက်ကွင်းဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ချပြီး နက်ရှိုင်းသော အဆင့်တွင် ပြုပြင်မှု ဖြစ်စဉ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို လျင်မြန်စွာနှင့် တတ်နိုင်သမျှ ထိရောက်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးသော စွမ်းအားမြင့် လေဆာ ကုထုံး စက် အသုံးပြုခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
၂။ အလေ့အထ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ကုသခြင်း
အလေ့အထ ပြောင်းလဲခြင်းသည် စမတ်ဖုန်း ရောဂါစုကို ကုသရာတွင်နှင့် ပြန်မဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ရာတွင် အရေးကြီးသည်။ ပိုမို ကောင်းမွန်သော ကျန်းမာရေးအတွက် ပြဿနာကို နားလည်ခြင်းနှင့် လက်ရှိ အလေ့အထများကို ပြောင်းလဲလိုစိတ်ဖြင့် စတင်ရမည် ဖြစ်သည်။ အလေ့အထ ပြောင်းလဲရန် အရေးကြီးသော နည်းလမ်း အများအပြား ရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
- နေ့စဉ် စမတ်ဖုန်း အသုံးပြုချိန်ကို ကန့်သတ်ပါ။ ဥပမာ အနားယူချိန်တွင်သာ ဖုန်းသုံးရန် ပန်းတိုင် သတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သင့်လျော်သလို အသိပေးချက်များကို ပိတ်ထားခြင်း
- အသုံးပြုသည့် ကိုယ်ဟန်ကို ပြုပြင်ပါ။ ဖုန်းကို မျက်လုံး အမြင့်တွင် ကိုင်ပြီး ခေါင်းကို တတ်နိုင်သမျှ နည်းနည်းသာ ငုံ့ပါ
- မိနစ် ၃၀ တိုင်း မျက်စိကို အနားပေးပြီး ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆန့်ပါ
- ဖုန်းစင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သော ကိုယ်ဟန်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် ကူညီပေးသော ကိုင်ဆောင်ကိရိယာကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကိုက်ညီအောင် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသော အသုံးအဆောင်များ (Ergonomics) ကို အသုံးပြုပါ
- အိပ်ရာမဝင်မီ ဖုန်းအသုံးပြုခြင်းကို ရှောင်ပါ။ ဖုန်းကို အိပ်ခန်းအပြင်ဘက်တွင် သို့မဟုတ် ခေါင်းရင်းနှင့် ဝေးသော နေရာတွင် ထားရန် အကြံပြုသည်