လည်ပင်း သို့မဟုတ် ကျော အဆက်မပြတ် နာကျင်ခြင်းတွင် အကြောင်းရင်း အများအပြား ပေါင်းစပ်နေနိုင်ပါသည်။ ဖေ့စက် အဆစ် (facet joint) သည် ကျောရိုးတစ်လျှောက် နာကျင်မှု၏ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက္ခဏာ မရှိသူများတွင်ပင် ရိုက်ချက်တွင် ယိုယွင်းမှုကို မကြာခဏ တွေ့ရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါရာဇဝင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် ရိုက်ချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် မည်သည့်အဆစ်က နာကျင်မှု၏ ပင်မ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်ကို အတည်ပြု၍ မရပါ။

ဖေ့စက် အဆစ်နှင့် အလယ်ခက် အာရုံကြော (medial branch nerve) ကုသလုပ်ငန်းစဉ်များ သည် ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားသော ကုသလုပ်ငန်းစဉ် အမျိုးမျိုးကို စုပေါင်းခေါ်သော အသုံးအနှုန်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို ပင်မ အကြောင်းရင်းကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှု လျော့ချခြင်း၊ အမြှေးပါးကို ဖြေလျှော့ခြင်း၊ အာရုံကြော ဖိမိမှု လျော့ချခြင်းနှင့် ရေရှည် ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှုကို အာမခံခြင်းတို့ကို တစ်ပြိုင်နက် ပြုလုပ်ပေးသော ဆေးထိုးခြင်း တစ်မျိုးတည်းအဖြစ် ရှင်းပြခြင်း မပြုသင့်ပါ။

ဖေ့စက်မှ နာကျင်မှုသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်သာ ဖြစ်ပြီး ရိုက်ချက်မှ ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ချက် မဟုတ်ပါ

ဖေ့စက်မှ ဖြစ်သည်ဟု သံသယရှိသော လက္ခဏာများသည် များသောအားဖြင့် လည်ပင်း သို့မဟုတ် ကျောတွင် ဖြစ်ပြီး အနီးအနားသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ကို နောက်သို့ ကော့ခြင်း သို့မဟုတ် လှည့်ခြင်းက လက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း ဤလက္ခဏာများသည် သီးသန့် လက္ခဏာ မဟုတ်ပါ။ နာကျင်မှုသည် လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက်သို့ ပျံ့နှံ့ပြီး အားနည်းခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြော တုံ့ပြန်မှု (reflex) ပြောင်းလဲခြင်း ရှိပါက အာရုံကြောအမြစ် ဖိမိခြင်း သို့မဟုတ် အခြား အကြောင်းရင်းကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

ပြင်းထန်သော မတော်တဆမှု၊ ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ကိုယ်လုံး နေမကောင်းခြင်း၊ ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိပြီး နာကျင်မှုအသစ် ဖြစ်ခြင်း၊ မရည်ရွယ်ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်း၊ ညဘက် နာကျင်မှု လျင်မြန်စွာ ဆိုးရွားလာခြင်း၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှု တိုးလာခြင်း၊ တင်ပါး သို့မဟုတ် လိင်အင်္ဂါ ဧရိယာ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးဝမ်း ထိန်းချုပ်နိုင်မှု ပြောင်းလဲခြင်း ရှိပါက အရေးပေါ် အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုကို ခံယူသင့်ပါသည်။ ဆေးထိုးခြင်းကြောင့် အရိုးကျိုးခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ ကင်ဆာ၊ ကျောရိုးအာရုံကြောမကြီး ဖိမိခြင်း သို့မဟုတ် ကျောရိုးအောက်ပိုင်း အာရုံကြောအစု ဖိမိခြင်း ရောဂါစု (cauda equina syndrome) အတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းကို နှောင့်နှေးစေခြင်း မရှိသင့်ပါ။

အန္တရာယ်ရှိသော လက္ခဏာ မရှိသည့် ကျောနာခြင်းအတွက် ရိုက်ချက်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် ရိုက်ရန် မလိုအပ်ပါ။ ရိုက်ချက်သည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေ သို့မဟုတ် အခြား အကြောင်းရင်းကို သံသယရှိသည့်အခါ သို့မဟုတ် ရလဒ်က ကုသမှု အစီအစဉ်ကို ပြောင်းလဲစေမည့်အခါတွင် သင့်လျော်ပါသည်။ ရိုက်ချက်တွင် ဖေ့စက် အဆစ် ယိုယွင်းနေသည်ကို တွေ့ခြင်းက ထိုအဆစ်သည် နာကျင်မှု၏ ပင်မ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေမပြပါ။

ကုသလုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုစီ ကွဲပြားပါသည်

အလယ်ခက် အာရုံကြောကို ထုံဆေးဖြင့် ပိတ်ဆို့ခြင်း (Medial branch block)

ရောဂါရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် ရလဒ်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် ပိတ်ဆို့ခြင်းသည် ရွေးချယ်ထားသော ဖေ့စက် အဆစ်များသို့ အာရုံကြောပေးသော အလယ်ခက် အာရုံကြောများ အနီးတွင် နေရာစာ ထုံဆေး အနည်းငယ်ကို ထိုးသွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ယခင်က လက္ခဏာ ဖြစ်စေသော လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ် နာကျင်မှု ယာယီ လျော့ကျပါက ဤအာရုံကြောများက နာကျင်မှု အချက်ပြမှုကို ပို့နေကြောင်း ယုံကြည်မှု တိုးစေနိုင်ပြီး အာရုံကြော ဖျက်ခြင်း ကုသမှုအတွက် လူနာကို ရွေးချယ်ရာတွင် အထောက်အကူ ပြုနိုင်ပါသည်။ ဤကုသလုပ်ငန်းစဉ်သည် အဆစ်အတွင်းသို့ ဆေးထိုးခြင်း မဟုတ်ပါ။ အပြုသဘော ရလဒ်သည်လည်း ပြည့်စုံသော ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ချက် မဟုတ်ပါ။ အကြောင်းမှာ မှားယွင်းသော အပြုသဘော ရလဒ်နှင့် မှားယွင်းသော အနုတ်သဘော ရလဒ် နှစ်မျိုးလုံး ရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

ဖေ့စက် အဆစ်အတွင်းသို့ ဆေးထိုးခြင်း

အဆစ်အတွင်း ဆေးထိုးခြင်း (intra-articular injection) သည် ဖေ့စက် အဆစ်၏ အတွင်းပိုင်းသို့ ဆေးသွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကုသသင့်သည့် အခြေအနေနှင့် လက်တွေ့ လမ်းညွှန်ချက်များအလိုက် နေရာစာ ထုံဆေး၊ ကော်တီကိုစတီးရွိုက် ဆေး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ သီးသန့် အကြောင်းရင်း မရှိသော ခါးအောက်ပိုင်း နာကျင်မှုကို ပုံမှန် ဆေးထိုး ကုသခြင်းအတွက် အထောက်အထားများသည် ရလဒ် တစ်သမတ်တည်း မရှိပါ။ NICE သည် ခါးအောက်ပိုင်း နာကျင်မှုကို ကိုင်တွယ်ရန် ကျောရိုး ဆေးထိုးခြင်းကို အကြံပြုခြင်း မရှိပါ။ အကြံပြုချက်များနှင့် ကုန်ကျစရိတ် ပြန်လည်ပေးချေမှု စံနှုန်းများသည် နိုင်ငံအလိုက်နှင့် လည်ပင်း သို့မဟုတ် ခါး နေရာအလိုက် ကွဲပြားပါသည်။

ရေဒီယို ကြိမ်နှုန်းဖြင့် အာရုံကြော ဖျက်ခြင်း

အာရုံကြော ဖျက်ခြင်း (Radiofrequency ablation) သည် ရွေးချယ်ထားသော အလယ်ခက် အာရုံကြောများအပေါ် အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြု၍ နာကျင်မှု အချက်ပြမှု ပို့လွှတ်ခြင်းကို ကာလတစ်ခုအထိ လျော့ချခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ NICE သည် ခွဲစိတ်မှုမဟုတ်သော ကုသမှုဖြင့် မသက်သာသေးဘဲ ရောဂါရှာဖွေရန် ပိတ်ဆို့ခြင်းကို အပြုသဘော တုံ့ပြန်သည့် ရွေးချယ်ထားသော နေရာစာ နာတာရှည် ခါးအောက်ပိုင်း နာကျင်မှု ရှိသူများတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အကြံပြုပါသည်။ ရလဒ်နှင့် သက်သာသည့် ကြာချိန်သည် ကွဲပြားပြီး အာရုံကြောများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသောအခါ လက္ခဏာများ ပြန်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ရိုက်ချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် တိကျမှု

ဖေ့စက် ကုသလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် သင့်လျော်သော ရိုက်ချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခြင်းကို အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ အာရုံကြော ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ဖျက်ခြင်းတို့တွင် များသောအားဖြင့် ဓာတ်မှန် တိုက်ရိုက်ကြည့် စနစ် (Fluoroscopy) ကို အသုံးပြုပါသည်။ အကြောင်းမှာ အရိုး ပစ်မှတ်များကို မြင်နိုင်ပြီး ဆေးရောင်ခြယ်ပစ္စည်း ပျံ့နှံ့ပုံကို စစ်ဆေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ အချို့ အခြေအနေများတွင် CT ကို အသုံးပြုပါသည်။ အာထရာဆောင်းတွင် အိုင်းယွန်းဖြစ်စေသော ဓာတ်ရောင်ခြည် မပါဘဲ အတွေ့အကြုံရှိသူက ပြုလုပ်သောအခါ အချို့နေရာရှိ ပစ်မှတ်များနှင့် သင့်လျော်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဆေးရောင်ခြယ်ပစ္စည်း ပျံ့နှံ့ပုံ သို့မဟုတ် သွေးကြောအတွင်း ထိုးမိခြင်းကို အမြဲ မပြနိုင်ပါ။

၂၀၂၂ ခုနှစ် စနစ်တကျ ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်တစ်ခုတွင် လေ့လာမှု ၇ ခု မှ အချက်အလက်များအရ ခါးပိုင်းတွင် အာထရာဆောင်းဖြင့် လမ်းညွှန်သော အလယ်ခက် အာရုံကြော ပိတ်ဆို့ခြင်း၌ ဓာတ်မှန် တိုက်ရိုက်ကြည့် စနစ် သို့မဟုတ် CT ဖြင့် အတည်ပြုသောအခါ အပ် နေရာ မှားယွင်းမှုအတွက် ပေါင်းစပ် အန္တရာယ် ကွာခြားချက် ၁၁% ကို တွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရိုက်ချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခြင်းကို ကျောရိုးရှိ နေရာ၊ လူနာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ ပုံသဏ္ဌာန်၊ ပစ်မှတ်၊ ကိရိယာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုအလိုက် ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။ ဖြစ်ရပ်တိုင်းတွင် အပြန်အလှန် အစားထိုး အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု မဆိုသင့်ပါ။

လည်ပင်းနှင့် ခါးအောက်ပိုင်းကို လက်ဖြင့် ကိုင်ထားသော အင်္ကျီမဝတ်ထားသည့် အမျိုးသား၊ ကျောရိုး၏ ဖောက်ထွင်းမြင်ရသော ပုံကို ထပ်တင်ထားသည်

အကျိုးကျေးဇူးများ၊ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အန္တရာယ်များ

ရောဂါရှာဖွေရန် ပိတ်ဆို့ခြင်း၏ ပန်းတိုင်မှာ ရေတိုတွင် အချက်အလက် ရရှိရန် ဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်း ကုသမှု ဖြစ်ရန် မဟုတ်ပါ။ ကုသရန် ဆေးထိုးခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြော ဖျက်ခြင်းသည် ရွေးချယ်ထားသော လူနာများတွင် နာကျင်မှုကို လျော့ချနိုင်သော်လည်း ကျောရိုး ယိုယွင်းမှုကို ပြုပြင်ပေးခြင်း၊ ကိုယ်ဟန် သို့မဟုတ် "ကြွက်သား မမျှတမှု" ကို ပြုပြင်ပေးခြင်း၊ အမြှေးပါးကို ဖြေလျှော့ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်း မရှိပါ။ ကုသလုပ်ငန်းစဉ် မပြုမီနှင့် ပြုပြီးနောက် နာကျင်မှုနှင့် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းကို တူညီသော ညွှန်ကိန်းများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်သင့်ပါသည်။

မလိုလားအပ်သော လက္ခဏာများတွင် ယာယီ နာကျင်ခြင်း၊ ပွန်းပဲ့ညိုမည်းခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း၊ သွေးထွက်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ ဓာတ်မတည့်ခြင်းနှင့် ဆေး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ မကြာခဏ မတွေ့ရသော်လည်း ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများမှာ သွေးကြောအတွင်း သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ကျောရိုး အရည် နေရာအတွင်း မရည်ရွယ်ဘဲ ထိုးမိခြင်း၊ နေရာစာ ထုံဆေး အဆိပ်သင့်ခြင်း၊ အာရုံကြော ထိခိုက်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ကျောရိုး အပြင်အမြှေး (dura) ပေါက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျောရိုး ပိုးဝင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ သွေးခဲခြင်း တားဆေး သို့မဟုတ် သွေးဥမွှား တားဆေး သောက်နေသူများ၊ ဓာတ်မတည့်မှု ရှိသူများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၊ ဆီးချိုရောဂါ ရှိသူများ၊ ကိုယ်ခံအား နည်းသူများ၊ ပိုးဝင်နေသူများ သို့မဟုတ် ယခင်က ကုသလုပ်ငန်းစဉ် ခံယူဖူးသူများသည် လူတစ်ဦးချင်းအလိုက် အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုကို ခံယူရမည်ဖြစ်ပြီး မိမိဘာသာ ဆေးကို မရပ်သင့်ပါ။

ကုသလုပ်ငန်းစဉ် ပြီးနောက် ပြင်းထန်သော အားနည်းခြင်း အသစ်၊ ဆီးဝမ်း မထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ နီရဲခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း တိုးလာခြင်း၊ ကိုယ်ဟန်နှင့် ဆက်စပ်သော ပြင်းထန်သည့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အသက်ရှူ ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှု လျင်မြန်စွာ တိုးလာခြင်း ရှိပါက အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ကို ရယူသင့်ပါသည်။

ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှုသည် အရေးကြီးသော အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်

ကုသလုပ်ငန်းစဉ် မပြုမီ လူနာ အများစုသည် သင့်လျော်သော အချက်အလက်များ၊ ဆက်လက် လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ပံ့ပိုးမှုနှင့် မိမိ၏ စွမ်းရည်နှင့် ပန်းတိုင်အလိုက် အဆင့်တိုးသော လေ့ကျင့်ခန်းကို ရရှိသင့်ပါသည်။ အိပ်စက်ခြင်း၊ အလုပ်ဝန်၊ ဆေးဝါးများ၊ စိတ်ခံစားမှု၊ လှုပ်ရှားရန် ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် အခြား အချက်များကိုလည်း ဂရုစိုက်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြော ဖျက်ခြင်းသည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှု (Rehabilitation) တွင် ပိုမို ပါဝင်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသော ကာလတစ်ခုကို ဖွင့်ပေးနိုင်သော်လည်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှု၏ နေရာကို အစားထိုးခြင်း မရှိပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ကုသလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ အခြား ရွေးချယ်စရာများ၊ မျှော်မှန်းထားသော ကြာချိန်၊ မသေချာမှုများ၊ အသုံးပြုမည့် ဆေးဝါးများ၊ လမ်းညွှန်ပုံ နည်းလမ်း၊ နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ကြည့်ရေး အစီအစဉ်နှင့် မည်သည့် ရလဒ်က နောက်တစ်ဆင့်ကို ပြောင်းလဲစေမည်ဆိုသည်တို့ ပါဝင်သင့်ပါသည်။

ကိုးကားချက်များ