สำหรับผู้ที่มีภาวะปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง หรือ Chronic Pelvic Pain Syndrome (CPPS) จุดปวดซ่อนเร้น (Myofascial Trigger Points) ภายในกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้วงจรความเจ็บปวดดำเนินต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมื่อกล้ามเนื้ออยู่ในภาวะเกร็งตัวค้าง จนอาจทำให้เกิดอาการปวดลึก ปวดร้าว หรือความไม่สบายบริเวณฝีเย็บ อัณฑะ โคนอวัยวะเพศ และพื้นที่รอบอุ้งเชิงกราน รวมถึงอาจรบกวนการควบคุมกล้ามเนื้อและเส้นประสาทที่เกี่ยวข้องกับการหลั่ง

กรณีที่ปัญหาด้านสมรรถภาพหรือการควบคุมการหลั่งสัมพันธ์กับความตึงตัวและอาการปวดเรื้อรังของกล้ามเนื้อบริเวณอุ้งเชิงกราน แพทย์อาจพิจารณาใช้หัตถการ Doctor’s Selection ซึ่งประกอบด้วย Dry Needling ร่วมกับ High Power Laser และ Peripheral Magnetic Stimulation | PMS เพื่อเสริมบทบาทกันในการลดจุดปวด คลายความเกร็ง และสนับสนุนการฟื้นฟูการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

บทความนี้จะอธิบายหลักการของ Dry Needling, High Power Laser และ Peripheral Magnetic Stimulation (PMS) ในการรักษาอาการปวดกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเรื้อรัง (CPPS) ที่ PYONG MEN

จุดปวดซ่อนเร้นในอุ้งเชิงกรานคืออะไร

จุดปวดซ่อนเร้น (Trigger Points) คือบริเวณของกล้ามเนื้อที่อยู่ในภาวะหดเกร็งค้างเฉพาะจุด เมื่อกดหรือกระตุ้นบริเวณนี้ อาจทำให้เกิดอาการปวดเฉพาะที่ หรือปวดร้าวไปยังตำแหน่งอื่นที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวข้องกัน (Referred pain)

ในกลุ่มกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน จุดปวดเหล่านี้มักพบในกล้ามเนื้อ Levator ani, Obturator internus และกล้ามเนื้อรอบโคนอวัยวะเพศ ซึ่งเป็นบริเวณที่เกี่ยวข้องกับการตอบสนองทางเพศ และการควบคุมแรงดันภายในอุ้งเชิงกราน

เมื่อจุดปวดสะสมเป็นเวลานานและไม่ได้รับการคลาย กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอาจเข้าสู่ภาวะ Hypertonicity หรือการเกร็งตัวค้าง ส่งผลให้การไหลเวียนเลือดเฉพาะที่ลดลง เกิดภาวะขาดเลือดเฉพาะที่ระดับเนื้อเยื่อ และอาจเพิ่มความไวของเส้นประสาทบริเวณอุ้งเชิงกราน

ภาวะนี้อาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกปวดลึก ปวดหน่วง แสบ ตึง จุกแน่น หรือมีอาการปวดที่สัมพันธ์กับการนั่งนาน การปัสสาวะ การขับถ่าย หรือกิจกรรมทางเพศ โดยอาการและสาเหตุจะแตกต่างกันในแต่ละราย

Dry Needling คืออะไร

Dry Needling เป็นหัตถการที่ใช้เข็มทางการแพทย์เฉพาะทาง ปักเข้าไปยังจุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้ออย่างแม่นยำ เป้าหมายคือการกระตุ้นให้กล้ามเนื้อบริเวณนั้นคลายตัว (Deactivate Trigger Point) ลดแรงบีบรัด และช่วยฟื้นฟูการไหลเวียนเลือดเฉพาะที่

หัตถการนี้แตกต่างจากการฝังเข็มแบบดั้งเดิม เนื่องจาก Western Medical Dry Needling อาศัยหลักกายวิภาคศาสตร์ ระบบกล้ามเนื้อโครงร่าง และตำแหน่งของจุดปวดเป็นพื้นฐานในการกำหนดตำแหน่งและความลึกของเข็ม

ในการรักษาภาวะปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง การทำ Dry Needling สามารถช่วยลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับเส้นประสาท Pudendal และกล้ามเนื้อบริเวณใกล้เคียงได้

บทบาทของ High Power Laser

High Power Laser คือเทคโนโลยีพลังงานแสงทางการแพทย์ ที่ใช้เพื่อลดการอักเสบเฉพาะที่ และสนับสนุนกระบวนการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ โดยสามารถใช้ร่วมกับ Dry Needling เพื่อช่วยลดการอักเสบบริเวณรอบจุดปวด และสนับสนุนการฟื้นตัวของเนื้อเยื่อหลังหัตถการ

บทบาทของ Peripheral Magnetic Stimulation | PMS

Peripheral Magnetic Stimulation | PMS เป็นเทคโนโลยี non-invasive ที่ใช้พลังงานสนามแม่เหล็กเพื่อกระตุ้นเส้นประสาทส่วนปลายและกล้ามเนื้อในตำแหน่งที่ต้องการ

PMS สามารถใช้เพื่อกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ หรือ Neuromuscular control โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานทำงานไม่สมดุล เกร็งตัวค้าง คลายตัวได้ไม่ดี หรือมีความไวของเส้นประสาทบริเวณอุ้งเชิงกรานร่วมด้วย

บทบาทของ PMS ในแผนการดูแล CPPS อาจรวมถึง

สนับสนุนการกระตุ้นการทำงานของเส้นประสาทส่วนปลายและกล้ามเนื้อ
ช่วยให้ผู้ป่วยรับรู้และควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานได้ดีขึ้น
สนับสนุนการผ่อนคลายของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานในรายที่มีภาวะ overactivity หรือ hypertonicity
ช่วยปรับสมดุลการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อในผู้ที่มี neuromuscular imbalance

เมื่อ Dry Needling, High Power Laser และ PMS ทำงานร่วมกันในแผนการรักษาเดียว

อาการปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง (CPPS) มักไม่ได้เกิดจากจุดปวดซ่อนเร้นเพียงอย่างเดียว แต่เป็นวงจรที่เกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อ ระบบประสาท การไหลเวียนเลือด การอักเสบเฉพาะที่ และรูปแบบการควบคุมกล้ามเนื้อที่ผิดสมดุล

การดูแลจึงมักต้องใช้หลายหัตถการร่วมกัน เพื่อแก้ไขต้นเหตุตามกลไกของอาการ เช่น

Dry Needling มุ่งคลายจุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้อ เช่น Levator ani, Obturator internus และกล้ามเนื้อรอบโคนอวัยวะเพศ เพื่อช่วยลดการเกร็งค้างเฉพาะจุดและแรงบีบรัดของเนื้อเยื่อ

High Power Laser สนับสนุนการลดการอักเสบเฉพาะที่ ลดความระคายเคืองของเนื้อเยื่อ และส่งเสริมการฟื้นฟูบริเวณที่มีอาการหรือบริเวณรอบจุดปวดหลังหัตถการ

Peripheral Magnetic Stimulation | PMS สนับสนุนการกระตุ้นเส้นประสาทส่วนปลายและกล้ามเนื้อ ช่วยเรื่อง neuromuscular control การรับรู้การทำงานของ pelvic floor การผ่อนคลายกล้ามเนื้อ และ functional recovery โดยเฉพาะในผู้ที่มี pelvic floor overactivity หรือควบคุมการคลายตัวได้ไม่ดี

เมื่อใช้ร่วมกันอย่างเหมาะสม หัตถการและเทคโนโลยีเหล่านี้อาจช่วยให้แผนการดูแลครอบคลุมทั้ง “จุดปวดเฉพาะที่” “การอักเสบของเนื้อเยื่อ” และ “การควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน” มากขึ้น ทั้งนี้ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรงของอาการ ระยะเวลาที่เป็น และการตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละราย

กระบวนการของหัตถการ Doctor’s Selection

ที่ PYONG MEN หัตถการ Dry Needling อุ้งเชิงกรานร่วมกับ High Power Laser จัดอยู่ในกลุ่ม Doctor’s Selection ซึ่งหมายถึงหัตถการที่ดำเนินการโดยแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู และซึ่งเลือกใช้ตามผลการประเมินของผู้ป่วยแต่ละราย

โดยทั่วไป กระบวนการจะเริ่มจากการประเมิน Pelvic Floor Mapping และ Trigger Point Assessment เพื่อระบุตำแหน่ง ความรุนแรง และรูปแบบของจุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน รวมถึงประเมินความสัมพันธ์ของอาการกับโครงสร้างรอบข้าง เช่น Pudendal nerve กล้ามเนื้อแกนกลาง กระดูกเชิงกราน และรูปแบบการทำงานของ pelvic floor

หลังจากนั้น แพทย์จะพิจารณาว่าผู้ป่วยเหมาะกับ Dry Needling เฉพาะจุดหรือไม่ และอาจใช้ High Power Laser ในบริเวณเดียวกันหรือบริเวณใกล้เคียง เพื่อสนับสนุนการลดการอักเสบและการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ

ในรายที่พบว่ามีกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งตัวค้าง ควบคุมการคลายตัวได้ไม่ดี มี neuromuscular imbalance หรือมีอาการที่สัมพันธ์กับ nerve sensitivity แพทย์และทีมฟื้นฟูอาจพิจารณาใช้ Peripheral Magnetic Stimulation | PMS เป็นส่วนหนึ่งของ Advanced Pelvic Neuro-Vascular Protocol เพื่อสนับสนุนการปรับการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อให้เหมาะสมมากขึ้น

จำนวนครั้งของหัตถการขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ตำแหน่งของจุดปวด ระดับการเกร็งของกล้ามเนื้อ และการตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละราย ตามแผนการดูแลของ PYONG MEN การใช้ Dry Needling ร่วมกับ Laser อาจอยู่ระหว่าง 1–5 ครั้งภายในแผนรวม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์ ส่วน PMS อาจถูกพิจารณาร่วมตามความเหมาะสมของอาการและเป้าหมายการฟื้นฟูในแต่ละราย

ในบางกรณี แผนการดูแล CPPS อาจรวมถึง Transrectal QMR, Focused Shockwave Therapy, Advanced Pelvic Neuro-Vascular Protocol และการฝึกควบคุมกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน เพื่อให้การดูแลครอบคลุมทั้งระบบกล้ามเนื้อ ระบบประสาท การไหลเวียน และการใช้งานจริงของกล้ามเนื้อ

ใครอาจเหมาะกับหัตถการนี้

แนวทางการดูแลด้วย Dry Needling, High Power Laser และ PMS อาจเหมาะกับผู้ที่ได้รับการประเมินแล้วว่ามีจุดปวดซ่อนเร้นหรือความผิดปกติของการทำงานของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน โดยอาจมีอาการร่วม เช่น

ปวดฝีเย็บ ปวดหน่วงลึก หรือรู้สึกจุกแน่นบริเวณอุ้งเชิงกราน
ปวดอัณฑะ โคนอวัยวะเพศ หรือบริเวณรอบทวารหนัก โดยเฉพาะเมื่อนั่งนาน
เจ็บขณะหลั่งหรือเจ็บหลังหลั่งซ้ำ ๆ
ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะไม่สุด หรือรู้สึกว่ากล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานไม่คลายตัว
มีจุดกดเจ็บหรือปวดร้าวจาก Trigger Points บริเวณ Levator ani, Obturator internus หรือกล้ามเนื้อรอบโคนอวัยวะเพศ
มีภาวะ pelvic floor muscle overactivity หรือกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งตัวค้าง
ควบคุมการผ่อนคลายกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานได้ไม่ดี
มี neuromuscular imbalance หรือรูปแบบการทำงานของกล้ามเนื้อที่ไม่สัมพันธ์กัน
มีอาการที่อาจเกี่ยวข้องกับ nerve sensitivity ในบริเวณอุ้งเชิงกราน
มีภาวะหลั่งเร็วที่อาจสัมพันธ์กับการเกร็งตัวผิดจังหวะของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน

ความเหมาะสมของหัตถการจะถูกพิจารณาเป็นรายบุคคล หลังจากการประเมินทางคลินิกโดยแพทย์เฉพาะทาง เนื่องจากอาการ CPPS อาจมีหลายสาเหตุร่วมกัน

สรุปสั้น ๆ

Dry Needling อุ้งเชิงกรานใช้เข็มทางการแพทย์เพื่อคลายจุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้อ เช่น Levator ani และ Obturator internus
High Power Laser ใช้ร่วมเพื่อสนับสนุนการลดการอักเสบเฉพาะที่ และช่วยให้เนื้อเยื่อบริเวณรอบจุดปวดฟื้นตัวได้ดีขึ้น
Peripheral Magnetic Stimulation | PMS ใช้สนามแม่เหล็กเพื่อสนับสนุนการกระตุ้นเส้นประสาทส่วนปลายและกล้ามเนื้อ ช่วยเรื่อง neuromuscular control การผ่อนคลายกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน และ functional recovery
ทั้ง 3 หัตถการสามารถใช้ร่วมกันเพื่อส่งเสริมการรักษาภาวะปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง CPPS เนื่องจากภาวะนี้มักเกิดจากหลายสาเหตุเกี่ยวเนื่องกัน อาทิ กล้ามเนื้อ ระบบประสาท การไหลเวียนเลือด การอักเสบเฉพาะที่ และรูปแบบการควบคุมกล้ามเนื้อที่ผิดสมดุล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. Dry Needling เจ็บไหม? ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจรู้สึกถึงการตอบสนองของกล้ามเนื้อเฉพาะจุด เมื่อเข็มสัมผัสกับบริเวณที่เป็นจุดปวด ความรู้สึกระหว่างหัตถการขึ้นอยู่กับระดับความตึงตัวของกล้ามเนื้อในแต่ละราย โดยหัตถการนี้ดำเนินการโดยแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู

2. Dry Needling ต่างจากการฝังเข็มแบบดั้งเดิมยังไง? Western Medical Dry Needling ใช้หลักกายวิภาคศาสตร์และระบบกล้ามเนื้อโครงร่างเป็นพื้นฐานในการกำหนดตำแหน่งและความลึกของเข็ม โดยมุ่งเป้าไปที่จุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้ออย่างเฉพาะเจาะจง

3. ต้องทำกี่ครั้งจึงเห็นผล? จำนวนครั้งขึ้นกับความรุนแรงของอาการ ผลตรวจ และการตอบสนองของแต่ละบุคคล โดยทั่วไปอยู่ภายใน 1–5 ครั้ง

4. ทำ Dry Needling อย่างเดียวพอไหม? Dry Needling มักใช้ร่วมกับหัตถการอื่นในแผนการดูแล CPPS เพื่อจัดการสาเหตุของอาการให้ครอบคลุมมากขึ้น

5. มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง? หลังหัตถการ อาจมีอาการปวดเฉพาะที่หรือฟกช้ำเล็กน้อยในระยะสั้น แพทย์จะอธิบายข้อพิจารณาเพิ่มเติมก่อนเริ่มหัตถการทุกครั้ง

6. ใครไม่ควรทำ Dry Needling? ผู้ที่มีภาวะการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ผู้ที่มีภาวะติดเชื้อบริเวณที่จะทำหัตถการ หรือผู้ที่มีภาวะสุขภาพอื่นที่แพทย์ประเมินว่าไม่เหมาะสม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาทางเลือกการดูแลที่เหมาะสมกว่า