อาการปวดอัณฑะเวลานั่งนาน หรือปวดหน่วงบริเวณฝีเย็บ เป็นปัญหาที่ผู้ชายหลายคนพบ แต่ไม่รู้ว่าควรเริ่มตรวจจากตรงไหน

บางคนกังวลว่าเป็นการติดเชื้อ ต่อมลูกหมากอักเสบ ก้อนผิดปกติ หรือโรคร้ายแรง แต่ในหลายกรณี อาการปวดลักษณะนี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรังในผู้ชาย หรือ Chronic Pelvic Pain Syndrome (CPPS) ซึ่งมักมีปัจจัยจากกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน เส้นประสาท และวงจรความเจ็บปวดเรื้อรัง มากกว่าการติดเชื้อเพียงอย่างเดียว

บทความนี้อธิบายว่าอาการปวดอัณฑะเวลานั่งนานหรือปวดฝีเย็บอาจเกิดจากอะไร เมื่อไรควรพบแพทย์ และการประเมินที่เหมาะสมควรดูระบบใดบ้าง

อาการปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรังในผู้ชาย หรือ Chronic Pelvic Pain Syndrome (CPPS) เป็นแบบไหน

ผู้ป่วยมักอธิบายอาการว่าเป็นความปวดหน่วง ถ่วง ตึง หรือไม่สบายลึก ๆ บริเวณอัณฑะ ฝีเย็บ โคนอวัยวะเพศ หรือทวารหนัก โดยมักชัดขึ้นเมื่อนั่งนาน เช่น ขับรถ นั่งทำงานหน้าจอ หรือนั่งบนเก้าอี้แข็ง

ลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่

ปวดหน่วงบริเวณอัณฑะหรือฝีเย็บ
ปวดร้าวไปโคนอวัยวะเพศหรือทวารหนัก
อาการแย่ลงเมื่อนั่งนาน
ลุกเดินหรือเปลี่ยนท่าแล้วดีขึ้นชั่วคราว
ปวดเป็น ๆ หาย ๆ หรือเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์
อาจมีปัสสาวะไม่สุด เจ็บหลังหลั่ง หรือรู้สึกตึงในอุ้งเชิงกรานร่วมด้วย

อาการเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องมีไข้ ปัสสาวะแสบ หรือสัญญาณติดเชื้อที่ชัดเจนเสมอไป

ทำไมยาปฏิชีวนะจึงไม่ช่วยให้หายปวด

หลายคนที่มีอาการลักษณะนี้เคยได้รับยาปฏิชีวนะหลายรอบแล้วไม่หาย เนื่องจากความปวดไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย

สาเหตุของอาการเหล่านี้มักเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน (Pelvic Floor) ที่อยู่ในภาวะเกร็งค้าง (Hypertonicity) เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณนี้เกร็งตัวต่อเนื่อง จะเกิดจุดปวดซ่อนเร้น (Myofascial Trigger Points) บริเวณกล้ามเนื้อ Levator ani, Obturator internus และกล้ามเนื้อรอบโคนอวัยวะเพศ การกดทับนี้อาจกดทับเส้นประสาท Pudendal nerve และหลอดเลือดที่ผ่านบริเวณดังกล่าว ทำให้เกิดอาการปวดที่ร้าวไปยังอัณฑะหรือฝีเย็บ

ทำไมการนั่งนานจึงทำให้มีอาการปวด

การนั่งเป็นเวลานานเพิ่มแรงกดบริเวณฝีเย็บและอุ้งเชิงกราน โดยเฉพาะเมื่อนั่งบนเก้าอี้แข็ง ขับรถนาน หรือนั่งในท่าที่กดทับบริเวณเดิมซ้ำ ๆ

หากกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานมีความตึงหรือมีจุดปวดซ่อนเร้นอยู่แล้ว แรงกดจากการนั่งอาจกระตุ้นให้เส้นประสาทไวขึ้น และทำให้อาการปวดหน่วงหรือปวดร้าวชัดเจนขึ้น ผู้ป่วยบางรายรู้สึกดีขึ้นเมื่อยืน เดิน เปลี่ยนท่า หรือหลีกเลี่ยงการนั่งกดทับบริเวณฝีเย็บ

อาการแบบไหนควรพบแพทย์

ควรพิจารณาพบแพทย์เมื่อ

อาการปวดอัณฑะหรือฝีเย็บต่อเนื่องเกินกว่าสองสามสัปดาห์
อาการไม่ตอบสนองต่อยาปฏิชีวนะหรือยาแก้ปวดทั่วไป
มีผลกระทบต่อการนั่ง การทำงาน หรือการมีเพศสัมพันธ์
พบอาการอื่นร่วม เช่น ปัสสาวะไม่สุด เจ็บหลังหลั่ง หรือคลำพบแนวกล้ามเนื้อตึงรั้ง

อาการปวดอัณฑะไม่ได้แปลว่าเป็นโรครุนแรงเสมอไป แต่ควรตรวจเพื่อแยกภาวะที่ต้องดูแลเร่งด่วน เช่น การติดเชื้อ การบิดตัวของอัณฑะ หรือก้อนผิดปกติ ก่อนสรุปว่าเป็น CPPS

การประเมินทางคลินิกควรดูอะไรบ้าง

การประเมินอาการปวดอัณฑะเวลานั่งนานหรือปวดฝีเย็บเรื้อรัง ไม่ควรดูเฉพาะอัณฑะหรือต่อมลูกหมากเท่านั้น แต่ควรประเมินระบบอุ้งเชิงกรานโดยรวม การตรวจที่ PYONG MEN อาจประกอบด้วย

การตรวจคลำเพื่อระบุจุดปวดซ่อนเร้นในกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน
การประเมินอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกและต่อมลูกหมากเพื่อแยกแยะรอยโรคอื่น
Transrectal Color Doppler Ultrasonography (TRUS) เพื่อประเมินต่อมลูกหมากและระบบไหลเวียนเลือดบริเวณอุ้งเชิงกรานส่วนลึก
Uroflowmetry และ Biofeedback เพื่อประเมินจังหวะการทำงานของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน

การประเมินเหล่านี้ช่วยให้แพทย์เข้าใจว่าอาการปวดเกิดจากปัจจัยใด และควรวางแผนดูแลในทิศทางใด

แนวทางการดูแลที่ PYONG MEN

หากผลประเมินพบว่าอาการปวดสัมพันธ์กับ CPPS หรือกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งค้าง แผนการดูแลจะเน้นการคลายกล้ามเนื้อ ฟื้นฟูเส้นประสาท ลดวงจรความเจ็บปวด และปรับการทำงานของอุ้งเชิงกรานอย่างเป็นระบบ

Pelvic Floor Release & Neuromuscular Rehabilitation ช่วยลดการเกร็งค้างของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน และฟื้นฟูการทำงานของกล้ามเนื้อให้คลายตัวได้เหมาะสมขึ้น
Doctor’s Selection Pain Recovery อาจใช้ Western Medical Dry Needling ร่วมกับ High Power Laser ในบางกรณี เพื่อช่วยดูแลจุดปวดกล้ามเนื้อ ลดการตึงรั้ง และสนับสนุนการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ
Transrectal QMR ใช้คลื่นพลังงานแบบไม่ก่อความร้อน เพื่อสนับสนุนการฟื้นฟูโครงสร้างส่วนลึกของอุ้งเชิงกราน ระบบประสาท และเนื้อเยื่อที่เกี่ยวข้อง
Focused Shockwave Therapy อาจใช้ในบางรายเพื่อสนับสนุนการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ การไหลเวียน และการตอบสนองของเส้นประสาทบริเวณเป้าหมาย
Advanced Pelvic Neuro-Vascular Protocol ใช้เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาทและหลอดเลือด เพื่อสนับสนุนการคลายตัวของกล้ามเนื้อส่วนลึกและการทำงานของอุ้งเชิงกราน

แผนการดูแลจะถูกออกแบบตามผลการประเมินของแต่ละบุคคล

สรุปสั้น ๆ

อาการปวดอัณฑะเวลานั่งนานหรือปวดฝีเย็บเรื้อรังมักไม่ใช่การติดเชื้อเสมอไป
สาเหตุที่พบบ่อยคือกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งค้างและจุดปวดซ่อนเร้น
การนั่งนานอาจเพิ่มแรงกดบริเวณฝีเย็บและกระตุ้นอาการให้ชัดเจนขึ้น
หากอาการเป็นซ้ำ ต่อเนื่อง หรือไม่ตอบสนองต่อยาปฏิชีวนะ ควรเข้ารับการประเมินอย่างเป็นระบบ
การดูแลควรออกแบบเฉพาะบุคคลตามสาเหตุที่ตรวจพบ ไม่ใช่รักษาแบบเดิมซ้ำโดยไม่ประเมินเพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. ปวดอัณฑะเวลานั่งนานเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงไหม? ส่วนใหญ่ไม่ได้หมายถึงโรคร้ายแรงเสมอไป แต่อาการปวดอัณฑะควรได้รับการประเมินเพื่อแยกสาเหตุที่ต้องดูแลเร่งด่วน เช่น การติดเชื้อ การบิดตัวของอัณฑะ หรือก้อนผิดปกติ ก่อนสรุปว่าเป็น CPPS

2. กินยาปฏิชีวนะแล้วยังปวดอยู่ ควรทำอย่างไร? อาการอาจไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย แต่เกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน เส้นประสาท หรือจุดปวดซ่อนเร้น ควรพบแพทย์เพื่อประเมินใหม่อย่างเป็นระบบ

3. การใช้เบาะนั่งช่วยลดอาการได้ไหม? การใช้เบาะที่ลดแรงกดที่ฝีเย็บอาจช่วยบรรเทาอาการชั่วคราว แต่ไม่ได้แก้ต้นเหตุของกล้ามเนื้อเกร็งค้างหรือเส้นประสาทที่ไวต่อการกระตุ้น จึงควรพบแพทย์เพื่อแก้ไขต้นเหตุ

4. CPPS เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางเพศไหม? อาจเกี่ยวข้องได้ในบางราย ผู้ป่วยอาจมีอาการเจ็บขณะหรือหลังการหลั่ง หลั่งเร็ว หรือแข็งตัวลดลง เนื่องจากกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน เส้นประสาท และระบบไหลเวียนในบริเวณนี้เชื่อมโยงกัน

5. การประเมินภายในอุ้งเชิงกรานเจ็บไหม? ความรู้สึกระหว่างตรวจขึ้นกับระดับความตึงของกล้ามเนื้อในแต่ละราย แพทย์จะประเมินตามความจำเป็นและดำเนินการในสภาพแวดล้อมที่เป็นส่วนตัวและให้เกียรติผู้ป่วย

6. อาการแบบนี้หายเองได้ไหม? บางรายอาจดีขึ้นชั่วคราวเมื่อพักหรือหลีกเลี่ยงท่าที่กระตุ้นอาการ แต่หากมีรูปแบบเรื้อรังหรือเป็นซ้ำ มักควรได้รับการประเมินเพื่อหาสาเหตุและดูแลให้ตรงจุด