Transcranial Pulse Stimulation (TPS) เป็นการกระตุ้นสมองด้วย คลื่นเหนือเสียงแบบพัลส์ ที่เจาะจงตำแหน่งได้ โดยไม่ต้องผ่าตัด ไม่ต้องดมยาสลบ และมักใช้เวลาต่อครั้งประมาณ 30–45 นาที หลักฐานปัจจุบันชี้ว่า TPS อาจช่วยด้านความจำ ความสนใจ และอารมณ์ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์บางราย เมื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลแบบองค์รวมและติดตามโดยแพทย์อย่างใกล้ชิด เป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ต้องการแนวทางไม่ผ่าตัดและเสริมการฟื้นฟูสมอง

ที่ PYONG Rehabilitation Penthouse Clinic (Gaysorn Tower ชั้น 11, BTS ชิดลม) คุณจะได้รับการประเมินและกำหนดเป้าหมายการฟื้นฟูโดย แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู ประสานทีมสหวิชาชีพ (นักกายภาพบำบัด/นักกิจกรรมบำบัด/นักแก้ไขการพูด/นักจิตวิทยาคลินิก/นักกำหนดอาหาร) เพื่อวางแผนเฉพาะบุคคล พร้อมดูแลความปลอดภัยทุกขั้นตอนในทำเลใจกลางเมืองสะดวกต่อการเดินทาง (tps-neuro.com)

 

TPS คืออะไร 

TPS (Transcranial Pulse Stimulation) คือเทคโนโลยีการกระตุ้นสมองด้วย คลื่นเสียงความถี่อัลตราซาวด์แบบพัลส์สั้นมาก ที่ส่งผ่านกะโหลกศีรษะไปยังบริเวณเป้าหมายของสมองอย่างจำเพาะ ลักษณะเฉพาะของ TPS คือใช้ “พัลส์สั้นเป็นจังหวะ” ไม่ใช่คลื่นต่อเนื่อง จึงลดการเกิดความร้อนในเนื้อเยื่อยสมองและทำให้แพทย์ผู้ทำหัตถการสามารถกำหนดเส้นทางกระตุ้นสมองโดยอ้างอิงภาพสมองของผู้ป่วยรายบุคคล (เช่น MRI)ได้ ขณะทำหัตถการผู้รับบริการสามารถนั่งหรือนอนสบาย ๆ ได้ ไม่ต้องใช้ยาชาและสามารถกลับบ้านได้ทันทีหลังทำ

ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ มีรายงานว่าคะแนนการทดสอบด้านความจำและการรู้คิดอาจดีขึ้นชั่วคราว หลังรับบริการ TPS เป็นคอร์สเริ่มต้น และบางแผนการรักษาใช้TPSการกระตุ้นเสริมเป็นระยะเพื่อประคองผล อย่างไรก็ตามผลลัพธ์ของการใช้ TPS ขึ้นกับความรุนแรงของโรค โครงสร้างสมองพื้นฐาน และโปรแกรมฟื้นฟูโดยรวมที่ได้รับร่วมกัน (เช่น ฝึกความจำ/กิจวัตรประจำวัน/โภชนาการ/การนอน) (PMC, Wiley Online Library, MDPI)

ทำไมควรทำ TPS ที่ PYONG Rehabilitation 

Transcranial Pulse Stimulation (TPS) เป็นเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงแบบไม่รุกล้ำ (Non-invasive) ที่ออกแบบมาเพื่อการรักษาผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ โดยเฉพาะในระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง  PYONG Rehabilitation Penthouse เป็นหนึ่งในสถานพยาบาลชั้นนำไม่กี่แห่งในประเทศไทยที่นำเทคโนโลยีนี้เข้ามาให้บริการ โดยใช้เครื่องTPS รุ่นที่ทันสมัยที่สุดและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่ได้รับการรองรับให้ใช้แก่ผู้ป่วยอัลไซเมอร์

เครื่อง TPS ที่ PYONG Rehabilitation เลือกใช้ ใช้คลื่นกระแทก (acoustic pulse) ที่โฟกัสลึกถึง 8 ซม. ในสมอง ซึ่งลึกกว่าวิธีการกระตุ้นสมองแบบไม่ต้องผ่าตัดส่วนใหญ่
มีระบบ BodyTrack® ที่เชื่อมกับข้อมูล MRI และติดตามตำแหน่งแบบเรียลไทม์ ทำให้แพทย์รู้แน่นอนว่าคลื่นถูกส่งไปที่จุดไหน ทำให้เครื่อง TPS ที่ PYONG Rehabilitation  สามารถส่งคลื่นเข้าไปบำบัดได้แม่นยำและสั้นกว่าวิธีการรักษาอื่นๆ ใช้เวลาเพียงประมาณ 30 นาทีในการรักษาต่อเซสชั่นและใช้คลื่นพลังงานต่ำ (≈ 0.25 mJ/mm²) ทำให้ไม่เกิดความร้อนในเนื้อเยื่อ ลดความเสี่ยงและเพิ่มความสบายให้แก่ผู้ป่วย

• แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูกำกับทุกขั้นตอน ตั้งแต่การประเมิน การเลือกโปรโตคอล ไปจนถึงการติดตามผลจริง
• ทีมสหวิชาชีพสายประสาทและผู้สูงวัย (Penthouse Clinic) ผสาน TPS เข้ากับโปรแกรมฝึกความจำ/กิจวัตร กายภาพบำบัด กิจกรรมบำบัด โภชนาการ และสุขอนามัยการนอน
• มีการเทคโนโลยีอ้างอิงภาพสมองรายบุคคล(MRI) และแบบทดสอบมาตรฐาน เพื่อให้การติดตามมีตัวชี้วัดชัดเจน
• ทำเลสะดวกใจกลางกรุงเทพฯ Gaysorn Tower ชั้น 11 ติด BTS ชิดลม เดินทางง่ายสำหรับครอบครัวผู้ดูแล
  เพราะเป้าหมายของเราคือ “คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของผู้ป่วยและครอบครัว”

TPS ทำงานอย่างไร

TPS ใช้ การกระตุ้นระบบประสาทแบบกลไก (mechanotransduction) จากคลื่นเหนือเสียงพัลส์สั้นที่ส่งผลต่อการทำงานของเครือข่ายประสาทในบริเวณความจำและความสนใจ  TPSอาจส่งเสริมการไหลเวียนระดับจุลภาคและพลาสติกซิตี้ของสมอง ขณะทำผู้รับบริการจะรู้สึกเพียงว่ามีการเคลื่อนที่ของหัวตรวจและเจลเย็นบนศีรษะ  ไม่มีแผล ไม่มีเข็ม ขั้นตอนในการรักษาด้วยTPS ประกอบด้วย

1. การประเมินโดยแพทย์และการทดสอบความจำ (MoCA/MMSE/ADAS-Cog)
2. วางแผนตำแหน่งจากภาพ MRI สมองของผู้รับบริการ
3. กระตุ้นสมองด้วย TPS จุดต่าง ๆ รวมประมาณ 6,000 พัลส์/ครั้ง ใช้เวลาราว 30–45 นาที
4. กลับบ้านและทำนัดหมายตามโปรแกรมการรักษา
   แผนการรักษาด้วย TPS ที่พบได้บ่อยคือเข้ารับการรักษาด้วย TPS อย่างน้อย 6 ครั้ง ภายในใน 2 สัปดาห์  หลังจากนั้น กระตุ้นด้วยเครื่อง TPS เสริมทุก 4–6 สัปดาห์ เพื่อคงผลลัพธ์ ทั้งนี้แพทย์จะปรับตามอาการและการตอบสนองของแต่ละคน (อาจมีแนวทางการรักษาอื่นๆเช่น กระตุ้นด้วยเครื่อง TPS 10 ครั้งใน 5 สัปดาห์) (tps-neuro.com, Frontiers, PubMed)

อาการ/ภาวะที่เหมาะกับ TPS

• อัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น–ปานกลาง (มีผู้ดูแลร่วมติดตาม)
• ภาวะบกพร่องการรู้คิดเล็กน้อย (MCI) ที่มีปัญหาความจำ/ความสนใจ
• ผู้ที่มีอาการลืมของใช้ วางของแล้วหาไม่เจอ หรือจัดการงานหลายขั้นตอนได้ยาก
• ผู้ที่อาการสมาธิสั้นลง สับสนง่ายในสิ่งแวดล้อมใหม่
• ผู้ที่พบปัญหาอารมณ์ซึมเศร้า/วิตกกังวลร่วมกับภาวะสมองเสื่อม (ประเมินโดยแพทย์) (PMC)
• ผู้ที่มองหาทางเลือก ไม่ผ่าตัด เพื่อเสริมการดูแลสมอง
• ผู้ที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาบางชนิด หรือทนผลข้างเคียงยาได้ไม่ดี (ภายใต้การดูแลของแพทย์)
• ผู้ที่ต้องการโปรแกรมฟื้นฟูบูรณาการร่วมกับการฝึกความจำ การทำกิจวัตร และโภชนาการ

หลักฐานเชิงวิชาการเกี่ยวกับ TPS

• การศึกษาเบื้องต้น รายงานว่าคะแนนทดสอบการรู้คิดของผู้เข้ารับการรักษาดีขึ้นหลังจบการรักษาด้วยTPS และคงอยู่ได้ช่วงหนึ่ง พร้อมสัญญาณการทำงานของเครือข่ายความจำที่เพิ่มขึ้นใน fMRI โดยไม่พบอันตรายรุนแรงในผู้ร่วมวิจัย(PMC)
• งานวิจัย รายงานถึงผลด้านการรู้คิดที่ดีขึ้นหลังการกระตุ้นด้วย TPS ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์บางราย (รายละเอียดแผนการรักษาแตกต่างกันในแต่ละบุคคล)  (JAMA Network)

สรุป: TPS เป็นเทคโนโลยีที่ มีแนวโน้มที่ดี แต่ควรใช้ร่วมกับการดูแลมาตรฐานและการฟื้นฟูแบบองค์รวมภายใต้การกำกับของแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู

ควรทำ TPS บ่อยแค่ไหน

แนวทางการรักษาโดยทั่วไป เริ่มต้นที่ 6 ครั้งใน 2 สัปดาห์ (ห่างกันอย่างน้อย 48 ชม.) ใช้เวลาต่อครั้งประมาณ 30–45 นาที หลังจบคอร์ส บางรายอาจได้รับคำแนะนำให้ กระตุ้นเสริม (booster) ทุกๆ 4–6 สัปดาห์ เพื่อช่วยประคองผลลัพธ์ ทั้งนี้ยังมีแปนการรักษาทางเลือก เช่น 10 ครั้งใน 5 สัปดาห์ ซึ่งศูนย์ต่าง ๆ เลือกใช้แตกต่างกันตามประสบการณ์และลักษณะผู้ป่วย

สำคัญที่สุดคือ ความถี่และจำนวนครั้งจะถูกปรับโดยแพทย์ หลังประเมินข้อมูลพื้นฐาน (คะแนนรู้คิด, ภาพ MRI, โรคร่วม, ยาที่ใช้, เป้าหมายของครอบครัวผู้ป่วย) และการตอบสนองจริงของผู้ป่วยระหว่างการรักษา ไม่มีแผนการรักษาที่ตายตัวสำหรับทุกคน ทีมของเราจะทบทวนผลอย่างสม่ำเสมอและบูรณาการการฝึกความจำ/กิจวัตรกับผู้ดูแล เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้สูงที่สุด (tps-neuro.com, Frontiers, PubMed)

ผลลัพ์ที่คาดหวัง

• ระยะสั้น (ภายในสัปดาห์แรก–2 สัปดาห์หลังเริ่มการรักษา): ผู้ป่วยบางรายรายงานว่ารู้สึก “หัวโล่งขึ้น/โฟกัสดีขึ้น/อารมณ์ดีขึ้นเล็กน้อย” (PMC)
• ระยะยาว (4–6 สัปดาห์ขึ้นไป): งานวิจัยบางชิ้นรายงานงคะแนนการรู้คิด(เช่น ADAS-Cogที่สูงขึ้น) หลังจบการรักษาเริ่มต้น และอาจคงอยู่ได้เมื่อมีการกระตุ้นเสริมเป็นระยะ อย่างไรก็ตาม โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคเสื่อม(Degenerative Disease) จึงควรคงการฟื้นฟูแบบองค์รวมและติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง (MDPI, PMC)

ข้อห้ามและข้อควรระวังในการทำหัตถการ

ข้อมูลปัจจุบันบ่งชี้ว่าผลข้างเคียงจาก TPS  มักเป็นผลที่เกิดขึ้นเล็กน้อยและชั่วคราว เช่น ปวดศีรษะ เหนื่อยล้า เวียนศีรษะ หรือระคายเคืองผิวจากเจล โดยไม่พบอันตรายรุนแรงในรายงานส่วนใหญ่ อย่างไรก็ดี มีข้อห้ามสำคัญ ได้แก่ โลหะ/อุปกรณ์ในศีรษะหรือ brain pacemaker, ความผิดปกติการแข็งตัวของเลือด (เช่น ฮีโมฟีเลีย), ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน, เนื้องอกในบริเวณรักษา และการได้รับคอร์ติโคสเตียรอยด์ภายใน 6 สัปดาห์ก่อนเริ่มรักษา นอกจากนี้ จำเป็นต้องมี ภาพ MRI ล่าสุด เพื่อช่วยวางแผนตำแหน่งการกระตุ้นอย่างปลอดภัย ทุกเคสจะมีการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และคัดกรองโดยแพทย์ก่อนเสมอ (PMC, tps-neuro.com)

ค่าใช้จ่าย

ราคาจะขึ้นอยู่กับ การประเมินแผนการรักษาโดยแพทย์ เพื่อเลือกแผนการรักษาให้เหมาะกับระดับอาการ สอดคล้องกับการแสดงผลของภาพ MRI และเป้าหมายการรักษาของครอบครัวผู้ป่วย โดยทั่วไป ค่าประเมินและค่าใช้จ่ายในการรักษาด้วยเครื่อง TPS โดยแพทย์และทีมผู้เชี่ยวชาญ จะอยู่ที่ประมาณ 5,000–10,000 บาทต่อครั้ง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1) TPS ต่างจาก TMS อย่างไร?

TPS ใช้ “คลื่นเหนือเสียงแบบพัลส์” ผ่านกะโหลกเพื่อกระตุ้นสมองแบบจำเพาะตำแหน่ง ขณะที่ TMS ใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้า ทั้งสองเป็นหัตถการไม่ผ่าตัด แต่กลไกและข้อบ่งชี้แตกต่างกัน—แพทย์จะช่วยเลือกหัตถการที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วย

2) ต้องเตรียมอะไรไปบ้าง?

ต้องมีภาพ MRI สมองล่าสุด เพื่อใช้กำหนดตำแหน่งกระตุ้น และนำยาที่ใช้อยู่/ประวัติโรคร่วมไปให้แพทย์ประเมินก่อนเริ่มการรักษา (tps-neuro.com)

3) ขณะทำรู้สึกอย่างไร เจ็บไหม?

ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ อาจรู้สึกถึงการเคลื่อนตัวของหัวตรวจ ระยะเวลาต่อครั้งราว 30–45 นาที สามารถกลับบ้านได้ทันทีหลังเสร็จหัตถการ (tps-neuro.com)

4) ใครไม่ควรทำ TPS?

ผู้ที่มีโลหะ/อุปกรณ์ในศีรษะหรือ brain pacemaker, ความผิดปกติการแข็งตัวของเลือด, ลิ่มเลือดอุดตัน, เนื้องอกบริเวณรักษา หรือได้รับสเตียรอยด์ใน 6 สัปดาห์ที่ผ่านมา—ต้องงด/เลื่อน และให้แพทย์พิจารณาเป็นรายกรณี (tps-neuro.com)

5) ผลจะอยู่นานไหม ต้องทำบูสเตอร์หรือไม่?

บางรายได้รับประโยชน์ชั่วคราวหลังการรักษาช่วงเริ่มต้น และอาจแนะนำ กระตุ้นเสริมทุกๆ 4–6 สัปดาห์ เพื่อพยุงผล แพทย์จะปรับตามการตอบสนองและเป้าหมายของครอบครัว (tps-neuro.com, MDPI)

การเลือกสถานที่รักษาอาการปวดและโรคทางสมองจากคลินิกที่ดูแลโดยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มีความเชี่ยวชาญอย่าง PYONG Rehabilitation Clinic และ PYONG Rehabilitation Penthouse จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย ทำให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นตัวและกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อย่างรวดเร็ว