เมื่อเกิดอาการปวดสะโพกร้าวลงขา หลายคนมักเข้าใจผิดว่าเป็นโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท แต่ความจริงแล้ว อาการดังกล่าวอาจเกิดจากปัญหาสลักเพชรจม ซึ่งเป็นโรคที่มีอาการคล้ายคลึงกันจนแยกไม่ออก ในบทความนี้ เราจะพาคุณไปทำความรู้จักกับสลักเพชรจม ว่าคืออะไร และมีวิธีแก้สลักเพชรจมอย่างไรบ้าง เพื่อให้คุณสามารถดูแลตัวเองได้อย่างถูกต้องเมื่อเกิดอาการเหล่านี้

เผยสาเหตุสลักเพชรจมเกิดจากอะไรได้บ้าง 

สลักเพชรจม (Piriformis Syndrome) เป็นภาวะที่เกิดจากการที่กล้ามเนื้อสะโพกมัดลึกเกิดการหดเกร็งตัวจนไปกดทับเส้นประสาท Sciatic ทำให้เกิดอาการปวดและชา โดยสาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้เกิดสลักเพชรจม มีดังนี้

การใช้งานกล้ามเนื้อบริเวณก้นหนัก

การใช้งานกล้ามเนื้อบริเวณก้นที่มากเกินไปเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้สลักเพชรจม เนื่องจากการใช้งานหนักอาจทำให้กล้ามเนื้อ Piriformis เกิดการอักเสบ บวม หรือมีการฉีกขาดเล็กน้อย ส่งผลให้กล้ามเนื้อหดเกร็งและบวมขึ้น จนไปกดทับเส้นประสาท Sciatic ที่อยู่ใกล้เคียง ตัวอย่างของการใช้งานหนัก เช่น การวิ่งระยะไกล การเล่นกีฬาที่ต้องใช้การเคลื่อนไหวของสะโพกมาก หรือการออกกำลังกายที่หนักเกินไป โดยไม่มีการวอร์มอัพที่เหมาะสม

กล้ามเนื้อบริเวณก้นเกิดการกดทับ 

เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณก้นเกิดการกดทับเป็นระยะเวลานานติดต่อกัน ไม่ว่าจะเป็นการขับรถนาน ๆ การนั่งท่าเดิมนาน ๆ โดยไม่เปลี่ยนท่าทาง จะทำให้กล้ามเนื้อบริเวณนั้นเกิดการกดทับจนทำให้สลักเพชรจมได้ เมื่อเราอยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานานทำให้กล้ามเนื้อขาดการเคลื่อนไหวและการยืดหยุ่น จนเกิดการหดตัวเรื้อรัง และเมื่อมีแรงกดทับจากการนั่งหรือการทำกิจกรรมในท่าทางเดิมซ้ำ ๆ ก็ยิ่งทำให้กล้ามเนื้อเกิดการอักเสบและบวมมากขึ้น ส่งผลให้ไปกดทับเส้นประสาท Sciatic ที่อยู่ใกล้เคียง ทำให้โรคสลักเพชรจม หรือ “ภาวะกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท” มักตรวจพบเจอกับผู้ป่วยออฟฟิศซินโดรม ที่พบมากขึ้นในปัจจุบัน

อาการของสลักเพชรจม

อาการของสลักเพชรจมมีด้วยกันหลายอาการ และจะรุนแรงขึ้นได้ หากนั่งในอิริยาบถเดิม ๆ ติดต่อกันเป็นเวลานาน หรือเมื่อเกิดการยืดของกล้ามเนื้อ Piriformis ที่มากเกินพอดี สำหรับอาการสลักเพชรจมที่พบบ่อยมี ดังนี้

• มีอาการปวดลึก ๆ ที่กล้ามเนื้อสะโพก ก้น และเอว
• มีอาการปวดสะโพกชาร้าวลงขา
• อาการปวดมักจะรุนแรงขึ้นเมื่อนั่งนาน ๆ หรือเมื่อกล้ามเนื้อ Piriformis หดเกร็งจากการใช้งานมาก
• มีอาการปวดมากขึ้นเมื่อยืดกล้ามเนื้อก้น
• ข้อต่อบริเวณสะโพกเคลื่อนไหวได้น้อยลง
• รู้สึกเจ็บเมื่อกดบริเวณสะโพก
• ในบางรายเมื่อคลำไปบริเวณก้นกบอาจพบก้อนเล็ก ๆ ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อที่กดเกร็ง 

วิธีการวินิจฉัยอาการสลักเพชรจม

การวินิจฉัยอาการสลักเพชรจมต้องอาศัยการตรวจร่างกายอย่างละเอียด เนื่องจากมีอาการคล้ายคลึงกับโรคอื่น ๆ เช่น หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท หรือข้อสะโพกเสื่อม สำหรับขั้นตอนการวินิจฉัยอาการสลักเพชรจม มีดังนี้

• ซักประวัติเบื้องต้น แพทย์จะสอบถามเกี่ยวกับลักษณะอาการปวด ประวัติการเกิดอุบัติเหตุ และพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน
• การตรวจร่างกาย แพทย์จะทำการตรวจร่างกายโดยเฉพาะบริเวณสะโพกและขา
• การเลือกใช้รังสีวินิจฉัยตามเห็นสมควร โดยส่วนใหญ่ โรคสลักเพชรจมสามารถวินิจฉัยได้โดยอาศัยเพียงการซักประวัติและตรวจร่างกาย

รวมวิธีรักษาแก้สลักเพชรจม

เมื่อเกิดอาการปวดสะโพกร้าวลงขา ไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรรีบทำการรักษาเพื่อไม่ให้อาการรุนแรงขึ้น สำหรับวิธีแก้สลักเพชรจมสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ

การแก้สลักเพชรจมด้วยตัวเอง

พฤติกรรมการใช้ชีวิตโดยเฉพาะการนั่งนานเกินไป เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดสลักเพชรจม การแก้สลักเพชรจมจึงสามารถแก้ไขได้โดยการปรับพฤติกรรมการทำงาน เช่น ลุกขึ้นยืดเส้นยืดสายทุก 30 นาที  เปลี่ยนท่าทางอิริยาบถบ้าง เพื่อให้กล้ามเนื้อคลายตัวและเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปยังกล้ามเนื้อมากขึ้น นอกจากนี้ การประคบร้อนและการบริหารร่างกายเบา ๆ ก็สามารถช่วยบรรเทาอาการได้

การใช้ยาบรรเทาอาการปวด

นอกจากการแก้สลักเพชรจมด้วยการปรับรูปแบบในการใช้ชีวิตแล้ว สำหรับผู้ที่มีอาการปวดแต่ไม่รุนแรงมาก การใช้ยาแก้ปวดก็จะช่วยบรรเทาอาการได้ โดยทั่วไปแพทย์มักจะแนะนำให้ใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือยาคลายกล้ามเนื้อ อย่างไรก็ตาม เพื่อความปลอดภัย ควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์เท่านั้น 

การรักษาด้วยเวชศาสตร์ฟื้นฟู

การรักษาด้วยเวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือการทำกายภาพบำบัดเป็นอีกหนึ่งวิธีแก้สลักเพชรจมที่มีประสิทธิภาพ โดยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือนักกายภาพบำบัดจะใช้เทคนิคต่าง ๆ เช่น  การยืดกล้ามเนื้อ และการใช้อุปกรณ์ทางกายภาพบำบัด เช่น การกระตุ้นแม่เหล็กไฟฟ้า (PMS) การฝังเข็มหรือการปักเข็มแผนตะวันตก (Dry Needling) เพื่อช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อ เพิ่มความยืดหยุ่น และลดการอักเสบ แต่การทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น ลดการกดทับเส้นประสาท และป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ 

นอกจากนี้ปัญหาสลักเพชรจมยังสามารถรักษาได้ด้วยการฉีด PRP (Platelet-Rich Plasma) ซึ่งเป็นการรักษาที่จะนำเลือดของคนไข้มาปั่นแยก เพื่อให้ได้เกล็ดเลือดความเข้มข้นสูง แล้วนำไปฉีดที่คนไข้กระตุ้นเนื้อเยื่อ ซ่อมแซมเซลล์ ฟื้นฟูอาการบาดเจ็บให้กลับมาปกติมากที่สุด

การฉีดสเตียรอยด์

สำหรับผู้ที่ลองการรักษาแก้สลักเพชรจมด้วยรูปแบบอื่น ๆ มาแล้ว แต่อาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ แพทย์อาจแนะนำให้ฉีดสเตียรอยด์ เพื่อให้กล้ามเนื้อบริเวณสลักเพชรคลายตัว เพราะการฉีดสเตียรอยด์จะช่วยลดการอักเสบอย่างรวดเร็ว บรรเทาอาการปวดและการกดทับเส้นประสาท อย่างไรก็ตาม วิธีนี้มักใช้เป็นทางเลือกสุดท้ายก่อนการผ่าตัด เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียงหากใช้บ่อยเกินไป

เมื่อไรควรพบแพทย์

เมื่อคุณมีอาการปวดเรื้อรัง โดยเฉพาะอาการปวดบริเวณสะโพก หากอาการปวดรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น การเดิน หรือยืนเป็นเวลานาน นอกจากนี้ หากมีอาการบวม แดง หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ การวินิจฉัยและรักษาแต่เนิ่น ๆ จะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายได้เร็วขึ้น

วิธีรักษาสลักเพชรจมของ PYONG Rehabilitation Clinic

PYONG Rehabilitation Clinic คลินิกเฉพาะทางด้านเวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟูที่มุ่งเน้นการรักษา และหาแนวทางในการแก้สลักเพชรจมแบบไม่ต้องผ่าตัด โดยเราจะใช้แนวทางในการรักษาที่เน้นการบำบัดฟื้นฟู เพื่อให้คุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข สำหรับผู้ที่มีปัญหาสลักเพชรจม มีอาการปวดบริเวณบั้นท้าย ปวดกล้ามเนื้อก้น หรือมีอาการปวดร้าวลงขา สามารถเข้ามาปรึกษากับคุณหมอ เพื่อเข้ารับการประเมินอาการ สำหรับหาแนวทางในการรักษาต่อไป เพราะที่นี่เรามีการรักษาด้วยเครื่อง PMS ซึ่งเป็นเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าสามารถรักษาอาการสลักเพชรจมได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้การรักษาด้วยการปักเข็มตะวันตกก็ช่วยฟื้นฟูอาการให้ดีขึ้นได้ หรือแม้แต่นวัตกรรมทางการแพทย์ใหม่อย่าง Shockwave Therapy ก็ช่วยรักษาเช่นกัน

ท่าโยคะบริหารแก้สลักเพชรจม

โยคะเป็นวิธีธรรมชาติที่ช่วยแก้สลักเพชรจมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยการยืดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นบริเวณเท้าและขา ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นและลดอาการปวด นอกจากนี้ยังช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้อง ทำให้การเคลื่อนไหวดีขึ้น

Diamond Pose

• นั่งบนพื้นโดยให้หลังตรง
• พับเข่าทั้งสองข้าง แบะส้นเท้าออกด้านข้าง
• วางก้นลงระหว่างส้นเท้า
• ให้ปลายนิ้วเท้าชิดติดกัน
• วางมือบนเข่าทั้งสองข้าง
• หายใจเข้า-ออกลึก ๆ ขณะอยู่ในท่านี้

Warrior Pos

• ยืนตรง แยกเท้าออกกว้างประมาณ 1 เมตร
• หมุนเท้าซ้ายออกด้านข้าง 90 องศา เท้าขวาเฉียงเล็กน้อย
• ย่อเข่าซ้ายลง ให้สะโพกอยู่ระดับเดียวกับเข่า
• เหยียดแขนทั้งสองข้างขนานกับพื้น
• หันหน้าไปทางซ้าย มองที่ปลายนิ้วมือซ้าย
• คงท่านี้ไว้ 30-60 วินาที แล้วสลับข้าง

Happy baby pose

• นอนหงายบนพื้น
• ยกขาทั้งสองขึ้น งอเข่าเข้าหาหน้าอก
• จับด้านนอกของเท้าทั้งสองข้างด้วยมือ
• เปิดเข่าออกกว้างกว่าลำตัวเล็กน้อย
• ดึงเท้าลงมาใกล้รักแร้มากที่สุด 
• ผ่อนคลายและหายใจลึก ๆ ในท่านี้
• คงท่าไว้ 30-60 วินาที

FAQ 

สำหรับใครที่อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว แต่ยังมีคำถามเกี่ยวกับการแก้สลักเพชรจม คลินิก เปียง รีแฮบบิลิเทชันได้รวบรวมคำถามที่พบได้บ่อยมาตอบให้ทุกคนหายสงสัยกันแล้ว 

สลักเพชรจมรักษาหายไหม

การรักษาแก้สลักเพชรจมนั้นสามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่จะต้องมีการปรับพฤติกรรมบางอย่างร่วมด้วย ทั้งการใช้งานกล้ามเนื้อ การออกกำลังกาย

รักษาแก้สลักเพชรจมที่ PYONG Rehabilitation Clinic เบิกประกันได้หรือไม่

PYONG Rehabilitation Clinic เป็นคลินิกเฉพาะทาง สาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟูที่สามารถรักษาอาการปวดได้ทุก ๆ ระยะ สามารถออกใบรับรองแพทย์ได้ทุกบริการที่ดำเนินการภายในคลินิก สำหรับกรมธรรม์ใดที่ครอบคลุมการรักษาที่เกี่ยวข้องกับการกายภาพบำบัด คลินิกสามารถออกใบรับรองแพทย์เพื่อนำไปใช้เบิกประกันได้ แต่อย่างไรก็ตาม คนไข้จำเป็นต้องตรวจสอบสิทธิ์และเงื่อนไขของประกันก่อนว่าครอบคลุมหรือไม่ 

สลักเพชรจมสามารถหายด้วยตัวเองได้หรือไม่

ภาวะสลักเพชรจมไม่สามารภหายได้เอง โดยที่ไม่ทำการรักษา ยิ่งปล่อยไว้ให้เกิดอาการปวดเรื้อรังก็จะยิ่งทำให้อาการนั้นแย่ลงได้ 

สรุป

ภาวะสลักเพชรจมนั้นเกิดจากกล้ามเนื้อ Piriformis ซึ่งอยู่บริเวณกล้ามเนื้อก้น ไปกดทับเส้นประสาท Sciatic ทำให้เกิดอาการปวดบริเวณสะโพกร้าวลงขา ส่วนใหญ่แล้วอาการสลักเพชรจมมักจะเกิดกับผู้ที่นั่งอยู่ท่าเดิมนาน ๆ โดยไม่เปลี่ยนอิริยาบถ ซึ่งสามารถแก้สลักเพชรจมได้ด้วยการปรับปรับท่าทางในการทำงาน รวมถึงทำกายภาพบำบัดควบคู่ไปด้วย เพื่อไม่ให้อาการปวดทวีความรุนแรงขึ้น สำหรับใครที่ปัญหาสลักเพชรจม และต้องการแก้สลักเพชรจมสามารถเข้าไปปรึกาาคุณหมอได้ที่ PYONG Rehabilitation Clinic เปียง รีแฮบบิลิเทชัน คลินิกเฉพาะทางด้านเวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟู ที่พร้อมรักษาอาการปวดทุกระยะ หากสนใจสามารถติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่เจ้าหน้าที่คลินิก ชั้น L เกษรวิลเลจ หรือสอบถามข้อมูลผ่านทาง LINE @pyongrehab หรือโทร 097 468 7990 เราพร้อมดูแลคุณอย่างดีที่สุด